วางแผนภาษีปลายปี 2568: ลดหย่อนยังไงให้คุ้มสุด

การเข้าสู่ช่วงท้ายของปีเป็นสัญญาณเตือนให้ผู้มีเงินได้บุคคลธรรมดาทุกคนเริ่มทบทวนและเตรียมการเรื่องภาษี การวางแผนภาษีอย่างเป็นระบบไม่เพียงแต่ช่วยลดภาระค่าใช้จ่าย แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างความมั่งคั่งในระยะยาว การทำความเข้าใจรายการลดหย่อนและเงื่อนไขต่างๆ ที่มีผลบังคับใช้ในปีภาษี 2568 จึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม

สรุปประเด็นสำคัญสำหรับการวางแผนภาษี 2568

• ใช้สิทธิลดหย่อนจากมาตรการรัฐให้ครบถ้วน: ติดตามและใช้ประโยชน์จากโครงการพิเศษต่างๆ เช่น Easy E-Receipt และมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจช่วงปลายปี เพื่อเพิ่มยอดลดหย่อนให้ได้มากที่สุด
• ลงทุนใน SSF และ RMF เพื่ออนาคตและภาษี: กองทุนรวมเพื่อการออม (SSF) และกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) ยังคงเป็นเครื่องมือลดหย่อนภาษีที่มีประสิทธิภาพ พร้อมสร้างวินัยการออมเพื่อวัยเกษียณ
• จัดการรายได้หลายทางอย่างชาญฉลาด: สำหรับผู้ที่มีรายได้จากหลายแหล่ง ทั้งงานประจำและอาชีพอิสระ การเลือกวิธีการหักค่าใช้จ่ายที่เหมาะสม (หักเหมา หรือหักตามจริง) มีผลอย่างมากต่อจำนวนภาษีที่ต้องชำระ
• จัดเก็บเอกสารหลักฐานให้เป็นระบบ: การรวบรวมใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ, ใบรับรองการบริจาค, และหนังสือรับรองเบี้ยประกันต่างๆ ไว้ล่วงหน้า จะช่วยให้กระบวนการยื่นภาษีราบรื่นและป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากการตรวจสอบย้อนหลัง

การวางแผนภาษีปลายปี 2568: ลดหย่อนยังไงให้คุ้มสุด คือกระบวนการเตรียมความพร้อมของผู้มีเงินได้บุคคลธรรมดาในการบริหารจัดการรายรับและรายจ่าย เพื่อใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีตามที่กฎหมายกำหนดได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ การวางแผนที่ดีจะช่วยลดจำนวนเงินภาษีที่ต้องชำระลงได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ซึ่งหมายถึงการมีเงินออมหรือเงินลงทุนเพิ่มขึ้น การดำเนินการนี้ครอบคลุมตั้งแต่การประเมินรายได้ทั้งปี, การเลือกใช้สิทธิลดหย่อนต่างๆ, การลงทุนในผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่ให้สิทธิประโยชน์ทางภาษี ไปจนถึงการเตรียมเอกสารประกอบการยื่นภาษีให้ครบถ้วนสมบูรณ์

ความสำคัญของการวางแผนภาษีบุคคลธรรมดา

การวางแผนภาษีเป็นหน้าที่และสิทธิของผู้มีเงินได้ทุกคน การดำเนินการนี้ไม่ใช่การหลีกเลี่ยงภาษี แต่เป็นการใช้สิทธิลดหย่อนต่างๆ ที่ภาครัฐออกมาเพื่อส่งเสริมวัตถุประสงค์เฉพาะด้าน เช่น การออมระยะยาวเพื่อวัยเกษียณ, การมีหลักประกันด้านสุขภาพ, การกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านการบริโภคภายในประเทศ หรือการสนับสนุนองค์กรสาธารณกุศล ดังนั้น การวางแผนภาษีจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะเป็นการบริหารจัดการเงินส่วนบุคคลให้เกิดประโยชน์สูงสุด ช่วยรักษาความมั่งคั่งและสร้างโอกาสในการต่อยอดทางการเงินในอนาคต

ใครที่ต้องให้ความสำคัญกับการวางแผนภาษี

บุคคลทุกคนที่มีรายได้ถึงเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ควรให้ความสำคัญกับการวางแผนภาษี โดยเฉพาะกลุ่มต่อไปนี้:

• มนุษย์เงินเดือน: ผู้มีรายได้ประจำซึ่งมักถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไปล่วงหน้า การวางแผนภาษีจะช่วยให้สามารถขอคืนภาษีที่ถูกหักเกินไปได้
• ฟรีแลนซ์และผู้ประกอบอาชีพอิสระ: ผู้มีรายได้ไม่แน่นอนและมีรูปแบบค่าใช้จ่ายที่หลากหลาย การวางแผนจะช่วยให้เลือกวิธีการหักค่าใช้จ่ายที่เหมาะสมและประหยัดภาษีได้มากกว่า
• ผู้มีรายได้จากหลายแหล่ง: เช่น มีทั้งเงินเดือน,รายได้จากค่าเช่า, และกำไรจากการลงทุน การคำนวณและวางแผนภาษีที่ซับซ้อนขึ้นจำเป็นต้องมีการเตรียมการที่ดี
• ผู้ที่ต้องการสร้างความมั่นคงทางการเงิน: การใช้เครื่องมือลดหย่อนภาษีอย่าง SSF, RMF หรือประกันชีวิต เป็นการวางแผนทางการเงินระยะยาวไปพร้อมกัน

เจาะลึกรายการลดหย่อนภาษีพื้นฐานประจำปี 2568

รายการลดหย่อนภาษีเป็นหัวใจสำคัญของการวางแผนภาษี ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักๆ ได้ดังนี้

กลุ่มค่าลดหย่อนส่วนตัวและครอบครัว

เป็นสิทธิพื้นฐานที่ผู้เสียภาษีทุกคนจะได้รับ ประกอบด้วย:

• ค่าลดหย่อนส่วนตัว: 60,000 บาท สำหรับผู้ยื่นภาษีทุกคน
• ค่าลดหย่อนคู่สมรส: 60,000 บาท สำหรับคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้หรือยื่นภาษีร่วมกัน
• ค่าลดหย่อนบุตร: คนละ 30,000 บาท (สำหรับบุตรคนที่สองเป็นต้นไปที่เกิดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561 สามารถลดหย่อนได้คนละ 60,000 บาท) โดยมีเงื่อนไขด้านอายุและการศึกษาตามที่กฎหมายกำหนด
• ค่าลดหย่อนอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา: คนละ 30,000 บาท สำหรับบิดามารดาที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปและมีรายได้ไม่เกิน 30,000 บาทต่อปี
• ค่าลดหย่อนอุปการะผู้พิการหรือทุพพลภาพ: คนละ 60,000 บาท

กลุ่มประกันและการลงทุนระยะยาว

เป็นกลุ่มที่ช่วยสร้างความมั่นคงทางการเงินพร้อมกับสิทธิประโยชน์ทางภาษี:

• เบี้ยประกันชีวิตและประกันสะสมทรัพย์: ลดหย่อนได้ตามที่จ่ายจริง สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท โดยกรมธรรม์ต้องมีระยะเวลาคุ้มครอง 10 ปีขึ้นไป
• เบี้ยประกันสุขภาพตนเอง: ลดหย่อนได้ตามที่จ่ายจริง สูงสุดไม่เกิน 25,000 บาท และเมื่อรวมกับเบี้ยประกันชีวิตแล้วต้องไม่เกิน 100,000 บาท
• เบี้ยประกันสุขภาพบิดามารดา: ลดหย่อนได้ตามที่จ่ายจริง สูงสุดไม่เกิน 15,000 บาท
• กองทุนรวมเพื่อการออม (SSF): ลดหย่อนได้ 30% ของเงินได้พึงประเมิน แต่ไม่เกิน 200,000 บาท และต้องถือครองหน่วยลงทุนอย่างน้อย 10 ปี
• กองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF): ลดหย่อนได้ 30% ของเงินได้พึงประเมิน แต่ไม่เกิน 500,000 บาท โดยต้องลงทุนต่อเนื่องจนถึงอายุ 55 ปีบริบูรณ์ และลงทุนอย่างน้อย 5 ปี

ข้อควรจำ: เมื่อรวมยอดลดหย่อนจาก SSF, RMF, กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ/กบข./กองทุนสงเคราะห์ครูโรงเรียนเอกชน, และเบี้ยประกันชีวิตแบบบำนาญแล้ว ต้องไม่เกิน 500,000 บาท

กลุ่มเงินบริจาค

การให้เพื่อสังคมยังสามารถนำมาลดหย่อนภาษีได้ โดยแบ่งเป็น 2 ประเภท:

• เงินบริจาคที่ลดหย่อนได้ 2 เท่า: เช่น การบริจาคเพื่อการศึกษา, การกีฬา, การพัฒนาสังคม และโรงพยาบาลของรัฐ สามารถนำไปลดหย่อนได้ 2 เท่าของจำนวนที่บริจาคจริง
• เงินบริจาคทั่วไป: เช่น การบริจาคให้แก่มูลนิธิและองค์กรสาธารณกุศลต่างๆ สามารถลดหย่อนได้ตามที่จ่ายจริง

ทั้งนี้ ยอดรวมของเงินบริจาคทั้งหมดต้องไม่เกิน 10% ของเงินได้หลังจากหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนอื่นๆ แล้ว

มาตรการพิเศษและสิทธิประโยชน์เพิ่มเติมในปี 2568

นอกเหนือจากรายการลดหย่อนพื้นฐานแล้ว ในแต่ละปีรัฐบาลอาจมีมาตรการพิเศษเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ซึ่งผู้เสียภาษีสามารถนำมาใช้ประโยชน์เพิ่มเติมได้ สำหรับปี 2568 มีมาตรการที่น่าสนใจดังนี้

โครงการ Easy E-Receipt

เป็นโครงการที่สนับสนุนการใช้ใบกำกับภาษีและใบรับอิเล็กทรอนิกส์ (e-Tax Invoice & e-Receipt) โดยผู้เสียภาษีสามารถนำค่าซื้อสินค้าและบริการจากร้านค้าที่อยู่ในระบบ มาลดหย่อนภาษีได้ตามที่จ่ายจริง แต่สูงสุดไม่เกิน 50,000 บาท สำหรับค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในช่วงวันที่ 16 มกราคม 2568 ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2568 ผู้ที่ต้องการใช้สิทธินี้ต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่าผู้ประกอบการสามารถออกใบกำกับภาษีในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ และต้องแจ้งความประสงค์เพื่อขอรับเอกสารดังกล่าว

ค่าลดหย่อนการก่อสร้างที่อยู่อาศัย

สำหรับผู้ที่วางแผนสร้างบ้านใหม่ สามารถได้รับสิทธิลดหย่อนภาษีได้สูงสุดถึง 100,000 บาท เงื่อนไขสำคัญคือ สัญญาจ้างก่อสร้างต้องทำขึ้นระหว่างวันที่ 9 เมษายน 2567 ถึง 31 ธันวาคม 2568 และต้องเป็นการสร้างบนที่ดินของตนเอง สิทธินี้มีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นภาคอสังหาริมทรัพย์และอุตสาหกรรมก่อสร้างภายในประเทศ

มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจช่วงปลายปี

ในช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี มักจะมีมาตรการกระตุ้นการใช้จ่ายจากภาครัฐ เช่น โครงการ “ช้อปดีมีคืน” หรือโครงการในลักษณะคล้ายกัน ซึ่งจะอนุญาตให้นำค่าใช้จ่ายในการซื้อสินค้าและบริการบางประเภท เช่น หนังสือ, สินค้า OTOP, และผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ มาลดหย่อนภาษีได้ โดยสิ่งสำคัญที่สุดในการใช้สิทธิคือการขอ “ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ” จากร้านค้า ซึ่งต้องระบุชื่อ-นามสกุล และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้ออย่างชัดเจน ควรติดตามประกาศอย่างเป็นทางการจากรัฐบาลในช่วงปลายปี 2568 อีกครั้งเพื่อยืนยันรายละเอียดและเงื่อนไขของโครงการ

กลยุทธ์การวางแผนภาษีสำหรับผู้มีรายได้ต่างกัน

การวางแผนภาษีที่มีประสิทธิภาพต้องปรับให้เข้ากับลักษณะของแหล่งที่มาของรายได้

สำหรับมนุษย์เงินเดือน

ผู้มีรายได้ประจำมักจะมีโครงสร้างรายได้ที่ชัดเจน ทำให้การวางแผนภาษีทำได้ง่ายกว่า กลยุทธ์ที่แนะนำคือ:

1. ประเมินรายได้ทั้งปี: คำนวณรายได้รวมทั้งปี (เงินเดือน + โบนัส + รายได้พิเศษอื่นๆ) เพื่อประเมินฐานภาษีที่จะต้องเสีย
2. ใช้สิทธิลดหย่อนให้เต็มที่: ตรวจสอบสิทธิลดหย่อนพื้นฐานทั้งหมด เช่น ค่าลดหย่อนส่วนตัว, ครอบครัว, และประกันสังคม จากนั้นพิจารณาการลงทุนใน SSF/RMF และการทำประกันเพิ่มเติมเพื่อให้ได้สิทธิลดหย่อนสูงสุดตามเพดานที่กำหนด
3. ใช้ประโยชน์จากมาตรการรัฐ: วางแผนการใช้จ่ายในช่วงที่มีโครงการกระตุ้นเศรษฐกิจ เช่น Easy E-Receipt เพื่อให้การใช้จ่ายนั้นสามารถนำกลับมาลดหย่อนภาษีได้

สำหรับฟรีแลนซ์และผู้ค้าออนไลน์

กลุ่มนี้มีรายได้จัดอยู่ในประเภทเงินได้พึงประเมินที่สามารถเลือกหักค่าใช้จ่ายได้ 2 วิธี คือแบบเหมาหรือตามจริง ซึ่งเป็นจุดสำคัญในการวางแผนภาษี:

• การหักค่าใช้จ่ายแบบเหมา: เป็นวิธีที่สะดวก ไม่ต้องเก็บหลักฐานค่าใช้จ่าย แต่จะหักได้ตามอัตราที่กฎหมายกำหนดสำหรับรายได้แต่ละประเภท ซึ่งอาจไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริง
• การหักค่าใช้จ่ายตามจริง: เหมาะสำหรับผู้ที่มีต้นทุนในการทำงานสูงกว่าอัตราเหมา เช่น ค่าวัตถุดิบ, ค่าการตลาด, ค่าเดินทาง วิธีนี้จะช่วยให้เสียภาษีน้อยลง แต่ต้องมีการจัดเก็บเอกสารและหลักฐานค่าใช้จ่ายทุกอย่างอย่างเป็นระบบเพื่อใช้ในการพิสูจน์กับกรมสรรพากร

กลยุทธ์สำคัญคือการประเมินต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงตลอดทั้งปี หากพบว่าสูงกว่าอัตราเหมา ควรเลือกหักตามจริงและเริ่มรวบรวมเอกสารตั้งแต่เนิ่นๆ ควบคู่ไปกับการใช้สิทธิลดหย่อนส่วนบุคคลอื่นๆ เช่น การลงทุนใน SSF/RMF และการทำประกัน

การเตรียมตัวและเอกสารสำคัญก่อนยื่นภาษี

การเตรียมความพร้อมด้านเอกสารเป็นขั้นตอนสุดท้ายที่สำคัญอย่างยิ่ง เพื่อให้การยื่นภาษีเป็นไปอย่างราบรื่นและถูกต้อง เอกสารที่ต้องรวบรวมไว้ล่วงหน้า ได้แก่:

• หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (ใบ 50 ทวิ): สำหรับผู้มีเงินได้ทุกประเภทที่ถูกหักภาษีไว้ล่วงหน้า
• ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ: จากโครงการลดหย่อนภาษีต่างๆ เช่น Easy E-Receipt หรือมาตรการช้อปปิ้งปลายปี
• หนังสือรับรองการชำระเบี้ยประกัน: จากบริษัทประกันชีวิตและประกันสุขภาพ
• หนังสือรับรองการซื้อหน่วยลงทุน: จากบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนสำหรับ SSF และ RMF
• ใบอนุโมทนาบัตร หรือใบเสร็จรับเงินบริจาค: จากวัด, มูลนิธิ หรือสถานพยาบาล
• เอกสารประกอบการลดหย่อนอื่นๆ: เช่น ทะเบียนสมรส, สูติบัตรบุตร, หนังสือรับรองการอุปการะบิดามารดา

สำหรับรอบภาษีปี 2568 จะต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีในช่วงต้นปี 2569 (โดยทั่วไปคือ 1 มกราคม ถึงประมาณต้นเดือนเมษายน) การยื่นภาษีผ่านช่องทางออนไลน์เป็นวิธีที่สะดวกและมักจะได้รับการขยายเวลาออกไปเล็กน้อย การเตรียมเอกสารให้พร้อมจะช่วยลดความผิดพลาดและทำให้กระบวนการเสร็จสิ้นได้อย่างรวดเร็ว

สรุปแนวทางการวางแผนภาษีให้เกิดประโยชน์สูงสุด

การวางแผนภาษีปลายปี 2568 เป็นมากกว่าการลดหย่อนภาษี แต่เป็นองค์ประกอบสำคัญของการบริหารการเงินส่วนบุคคลที่มีประสิทธิภาพ การเริ่มต้นวางแผนตั้งแต่เนิ่นๆ ด้วยการประเมินรายได้ทั้งปี, ศึกษาและเลือกใช้สิทธิลดหย่อนต่างๆ อย่างครบถ้วน ทั้งรายการลดหย่อนพื้นฐาน, การลงทุนในกองทุน SSF/RMF, การทำประกัน ไปจนถึงการใช้ประโยชน์จากมาตรการพิเศษของภาครัฐ จะช่วยให้สามารถลดภาระภาษีลงได้อย่างมีนัยสำคัญ

สิ่งสำคัญคือการปรับกลยุทธ์ให้เหมาะสมกับประเภทของรายได้และการจัดเก็บเอกสารหลักฐานต่างๆ อย่างเป็นระบบ เพื่อให้พร้อมสำหรับการยื่นภาษีในปีถัดไป การดำเนินการอย่างรอบคอบและครบถ้วนไม่เพียงช่วยให้ประหยัดภาษีได้อย่างถูกกฎหมาย แต่ยังเป็นการสร้างวินัยทางการเงินและวางรากฐานสู่ความมั่นคงในอนาคตอีกด้วย เริ่มต้นตรวจสอบสิทธิ์และรวบรวมเอกสารลดหย่อนตั้งแต่วันนี้ เพื่อให้การยื่นภาษีในปีหน้าเป็นเรื่องง่ายและคุ้มค่าที่สุด