ภาษีคริปโตฯ ใหม่! กระทบนักเทรดรายย่อยแค่ไหน?

การลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัลกำลังเป็นที่สนใจอย่างกว้างขวาง และหนึ่งในประเด็นที่นักลงทุนให้ความสำคัญคือภาระทางภาษี ล่าสุด รัฐบาลได้ประกาศแนวทางเกี่ยวกับภาษีคริปโตเคอร์เรนซีซึ่งส่งผลโดยตรงต่อนักลงทุนในประเทศ การทำความเข้าใจรายละเอียดของกฎเกณฑ์ใหม่จึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อการวางแผนการลงทุนที่มีประสิทธิภาพ

ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมายภาษีคริปโตฉบับใหม่

• การยกเว้นภาษีกำไร 5 ปี: กำไรจากการขายสินทรัพย์ดิจิทัลผ่านผู้ประกอบการที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ก.ล.ต. ได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2568 ถึง 31 ธันวาคม 2572
• เงื่อนไขสำคัญ: มาตรการยกเว้นภาษีนี้มีผลบังคับใช้เฉพาะการซื้อขายผ่านศูนย์ซื้อขาย (Exchange), นายหน้า (Broker), หรือผู้ค้า (Dealer) ที่ได้รับใบอนุญาตในประเทศไทยเท่านั้น
• ประโยชน์ต่อนักเทรดรายย่อย: นักลงทุนรายย่อยจะได้รับประโยชน์โดยตรงจากการลดภาระภาษี ทำให้มีเงินทุนหมุนเวียนและส่งเสริมบรรยากาศการลงทุนในภาพรวม
• การเสียภาษีกรณีอื่น: การเทรดนอกระบบที่กำกับดูแล หรือการมีรายได้จากคริปโตฯ ในรูปแบบอื่น ๆ ยังคงต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามประมวลรัษฎากร
• ความรู้ด้านการคำนวณภาษียังจำเป็น: แม้จะมีการยกเว้นภาษีชั่วคราว แต่นักลงทุนยังควรทำความเข้าใจวิธีการคำนวณต้นทุนแบบ FIFO หรือ Moving Average Cost เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับอนาคต

ภาษีคริปโตฯ ใหม่! กระทบนักเทรดรายย่อยแค่ไหน? คำถามนี้กลายเป็นหัวข้อสนทนาหลักในหมู่นักลงทุนสินทรัพย์ดิจิทัล หลังจากรัฐบาลได้ประกาศแนวทางการจัดเก็บภาษีฉบับใหม่ ซึ่งมีใจความสำคัญคือการยกเว้นภาษีกำไรจากการขาย (Capital Gains Tax) เป็นระยะเวลา 5 ปี มาตรการนี้ถูกออกแบบมาเพื่อส่งเสริมการลงทุนในตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลที่กำลังเติบโตและสร้างความชัดเจนทางกฎหมายให้กับนักลงทุน โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักเทรดรายย่อยที่ถือเป็นกลุ่มประชากรส่วนใหญ่ในตลาด การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่เพียงแต่ส่งผลต่อการตัดสินใจลงทุน แต่ยังสะท้อนถึงทิศทางของภาครัฐที่ต้องการผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางสินทรัพย์ดิจิทัลในภูมิภาค

การประกาศใช้กฎหมายภาษีคริปโตใหม่นี้เกิดขึ้นท่ามกลางความตื่นตัวของตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลทั่วโลก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อลดภาระและสร้างแรงจูงใจให้นักลงทุนเข้ามาในระบบที่ถูกกฎหมายและอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ซึ่งจะช่วยเพิ่มความโปร่งใสและความปลอดภัยให้กับตลาดโดยรวม กฎเกณฑ์ใหม่นี้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2568 เป็นต้นไป ดังนั้น นักลงทุนทุกคน ไม่ว่าจะเป็นรายย่อยหรือรายใหญ่ จึงจำเป็นต้องศึกษาและทำความเข้าใจรายละเอียดของมาตรการดังกล่าว เพื่อเตรียมความพร้อมและปรับกลยุทธ์การลงทุนให้สอดคล้องกับภูมิทัศน์ทางภาษีที่เปลี่ยนแปลงไป

ทำความเข้าใจสาระสำคัญของมาตรการภาษีสินทรัพย์ดิจิทัล

มาตรการทางภาษีที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ดิจิทัลฉบับล่าสุด นับเป็นก้าวสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความพยายามของภาครัฐในการสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมการลงทุนและการกำกับดูแลอย่างเหมาะสม หัวใจหลักของมาตรการนี้คือการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเติบโตของอุตสาหกรรม พร้อมทั้งดึงดูดนักลงทุนให้เข้ามาทำธุรกรรมผ่านช่องทางที่ถูกกฎหมายและตรวจสอบได้

การยกเว้นภาษีกำไร (Capital Gains Tax) คืออะไร?

โดยปกติแล้ว เมื่อนักลงทุนขายสินทรัพย์ใด ๆ ในราคาที่สูงกว่าราคาที่ซื้อมา ส่วนต่างที่เกิดขึ้นจะเรียกว่า “กำไรจากการขาย” หรือ Capital Gains ซึ่งกำไรส่วนนี้จะถูกนับเป็นเงินได้พึงประเมินและต้องนำไปคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในตอนสิ้นปี สำหรับสินทรัพย์ดิจิทัล กำไรจากการเทรดถือเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(4)(ซ) และ 40(4)(ฌ) แห่งประมวลรัษฎากร

อย่างไรก็ตาม ร่างกฎกระทรวงฉบับใหม่ได้กำหนดให้มีการ “ยกเว้น” ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับกำไรส่วนนี้เป็นพิเศษ โดยมีระยะเวลาจำกัด 5 ปี คือตั้งแต่ 1 มกราคม พ.ศ. 2568 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2572 ซึ่งหมายความว่าในช่วงเวลาดังกล่าว หากนักลงทุนรายย่อยมีกำไรจากการซื้อขายคริปโตเคอร์เรนซีหรือโทเคนดิจิทัลผ่านผู้ประกอบการที่ได้รับอนุญาต ก็ไม่จำเป็นต้องนำกำไรนั้นมารวมคำนวณเพื่อเสียภาษีอีกต่อไป

เงื่อนไขและขอบเขตการบังคับใช้ที่นักลงทุนต้องรู้

การได้รับสิทธิยกเว้นภาษีตามมาตรการใหม่นี้มีเงื่อนไขสำคัญที่นักลงทุนต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด ข้อกำหนดที่ชัดเจนที่สุดคือ ธุรกรรมการซื้อขายจะต้องเกิดขึ้นผ่านผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. เท่านั้น ซึ่งประกอบด้วย:

• ศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล (Exchange): แพลตฟอร์มที่ทำหน้าที่เป็นตลาดกลางในการจับคู่คำสั่งซื้อขาย เช่น Bitkub, Zipmex, หรือ Satang Pro
• นายหน้าซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล (Broker): ผู้ให้บริการที่ทำหน้าที่ส่งคำสั่งซื้อขายของลูกค้าไปยังศูนย์ซื้อขาย
• ผู้ค้าสินทรัพย์ดิจิทัล (Dealer): ผู้ที่ทำการซื้อขายในนามของตนเองเพื่อทำกำไร

เหตุผลเบื้องหลังของเงื่อนไขนี้คือเพื่อส่งเสริมให้นักลงทุนหันมาใช้บริการแพลตฟอร์มที่ถูกกฎหมาย ซึ่งมีการกำกับดูแลที่เข้มงวด มีมาตรการคุ้มครองนักลงทุน และช่วยให้ภาครัฐสามารถติดตามข้อมูลธุรกรรมเพื่อความโปร่งใสได้ง่ายขึ้น ดังนั้น หากนักลงทุนทำการซื้อขายผ่านแพลตฟอร์มต่างประเทศที่ไม่ได้รับใบอนุญาตในไทย หรือทำธุรกรรมแบบ Peer-to-Peer (P2P) โดยตรง กำไรที่เกิดขึ้นจะไม่เข้าข่ายได้รับการยกเว้นภาษีตามมาตรการนี้

ผลกระทบเชิงบวกต่อนักเทรดรายย่อย

การยกเว้นภาษีกำไรคริปโตฯ ส่งผลดีโดยตรงต่อนักเทรดรายย่อยในหลายมิติ ประการแรกคือการลดภาระทางการเงินอย่างชัดเจน นักลงทุนไม่ต้องกังวลเรื่องการแบ่งกำไรส่วนหนึ่งเพื่อไปชำระภาษี ทำให้มีเงินทุนเหลือสำหรับนำไปต่อยอดหรือลงทุนเพิ่มได้มากขึ้น ซึ่งเป็นการเพิ่มสภาพคล่องและกระตุ้นการซื้อขายในตลาดให้คึกคักยิ่งขึ้น

มาตรการยกเว้นภาษีเป็นเวลา 5 ปีนี้ ช่วยลดความซับซ้อนและความกังวลในการยื่นภาษีสำหรับนักลงทุนรายย่อยจำนวนมาก ซึ่งอาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ดึงดูดให้นักลงทุนหน้าใหม่กล้าเข้ามาสู่ตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลมากขึ้น

ประการที่สอง มาตรการนี้ช่วยสร้างความเชื่อมั่นและบรรยากาศการลงทุนที่ดี เมื่อภาครัฐแสดงท่าทีที่สนับสนุนและมีกฎเกณฑ์ที่ชัดเจน นักลงทุนจะรู้สึกมั่นคงและกล้าที่จะลงทุนในระยะยาวมากขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นการส่งสัญญาณให้นักลงทุนต่างชาติเห็นว่าประเทศไทยมีนโยบายที่เปิดกว้างและพร้อมที่จะเป็นผู้นำด้านเศรษฐกิจดิจิทัลในภูมิภาค

กรณีที่ยังคงต้องเสียภาษีและข้อควรระวัง

แม้ว่ามาตรการยกเว้นภาษีจะเป็นข่าวดีสำหรับนักลงทุนส่วนใหญ่ แต่สิ่งสำคัญคือการตระหนักว่าการยกเว้นนี้มีขอบเขตและเงื่อนไขที่จำกัด การทำความเข้าใจสถานการณ์ที่ยังคงมีภาระภาษีอยู่จะช่วยให้นักลงทุนสามารถวางแผนและปฏิบัติตามกฎหมายได้อย่างถูกต้อง หลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจตามมาในอนาคต

การซื้อขายนอกศูนย์ซื้อขายที่ได้รับอนุญาต

ดังที่กล่าวไปข้างต้น สิทธิประโยชน์ในการยกเว้นภาษีครอบคลุมเฉพาะการทำธุรกรรมผ่านผู้ประกอบการที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. เท่านั้น ซึ่งหมายความว่าหากนักลงทุนเลือกใช้ช่องทางอื่น จะยังคงมีหน้าที่ต้องเสียภาษีตามกฎหมายเดิม ตัวอย่างของกรณีดังกล่าวได้แก่:

• การเทรดบนแพลตฟอร์มต่างประเทศ: การใช้บริการ Exchange ในต่างประเทศที่ไม่ได้จดทะเบียนในไทย กำไรที่เกิดขึ้นจากการเทรดจะต้องนำมาคำนวณเป็นเงินได้เพื่อยื่นภาษีประจำปี
• การซื้อขายแบบ P2P (Peer-to-Peer): การแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ดิจิทัลโดยตรงระหว่างบุคคล โดยไม่ผ่านตัวกลางที่เป็นผู้ประกอบธุรกิจที่ได้รับอนุญาต กำไรที่ได้ถือเป็นเงินได้พึงประเมินที่ต้องเสียภาษี

ในกรณีเหล่านี้ นักลงทุนจะต้องคำนวณกำไรขาดทุนและยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด. 90/91) ตามปกติ โดยกำไรที่เกิดขึ้นอาจถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 15% และผู้มีเงินได้มีหน้าที่ต้องนำรายได้ทั้งหมดมายื่นแบบเพื่อคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้าอีกครั้งในตอนสิ้นปี

รายได้จากคริปโตในรูปแบบอื่น

ตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลไม่ได้มีเพียงการซื้อขายเพื่อทำกำไรจากส่วนต่างราคา (Capital Gains) เท่านั้น แต่ยังมีการสร้างรายได้ในรูปแบบอื่น ๆ อีกมากมาย ซึ่งรายได้เหล่านี้ไม่ได้อยู่ภายใต้มาตรการยกเว้นภาษีฉบับใหม่ และยังคงต้องเสียภาษีตามประมวลรัษฎากร ตัวอย่างเช่น:

• รายได้จากการขุด (Mining): เหรียญที่ได้รับจากการเป็นผู้ตรวจสอบและยืนยันธุรกรรมบนเครือข่ายบล็อกเชน ถือเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษี
• ผลตอบแทนจากการ Staking หรือ Lending: การนำเหรียญไปฝากไว้ในระบบเพื่อรับผลตอบแทนในรูปแบบของเหรียญเพิ่มเติม ผลตอบแทนที่ได้รับถือเป็นเงินได้พึงประเมิน
• รายได้จาก Airdrops หรือ Play-to-Earn: เหรียญหรือโทเคนที่ได้รับมาฟรีจากการเข้าร่วมกิจกรรมหรือการเล่นเกม ถือเป็นเงินได้ที่ต้องนำไปคำนวณภาษีเช่นกัน

นักลงทุนที่มีรายได้จากช่องทางเหล่านี้จึงจำเป็นต้องบันทึกข้อมูลอย่างละเอียด ทั้งมูลค่าของสินทรัพย์ที่ได้รับ ณ วันที่ได้มา และยื่นเป็นรายได้เพื่อเสียภาษีให้ถูกต้อง

ความสำคัญของการยื่นภาษีและบทลงโทษ

การไม่ยื่นแบบแสดงรายการภาษีหรือยื่นข้อมูลที่เป็นเท็จถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายและมีบทลงโทษตามประมวลรัษฎากร แม้ว่ากำไรจากการเทรดใน Exchange ไทยจะได้รับการยกเว้น นักลงทุนยังคงมีหน้าที่ต้องยื่นภาษีหากมีรายได้จากแหล่งอื่น ๆ ถึงเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด การละเลยการยื่นภาษีอาจนำไปสู่การถูกเรียกตรวจสอบย้อนหลัง พร้อมกับเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ซึ่งอาจมีมูลค่าสูงกว่าภาษีที่ต้องชำระจริงหลายเท่า ดังนั้น การปฏิบัติตามกฎหมายภาษีอย่างเคร่งครัดจึงเป็นแนวทางที่ดีที่สุดเพื่อความสบายใจในระยะยาว

หลักการคำนวณต้นทุนที่ยังคงมีความสำคัญ

ถึงแม้ว่าในช่วง 5 ปีข้างหน้า กำไรจากการเทรดในแพลตฟอร์มที่กำกับดูแลจะได้รับยกเว้นภาษี แต่นักลงทุนยังคงต้องทำความเข้าใจวิธีการคำนวณต้นทุนสินทรัพย์ดิจิทัลอย่างถูกต้อง เนื่องจากความรู้นี้ยังคงจำเป็นสำหรับสถานการณ์อื่น ๆ เช่น การเทรดนอกระบบ หรือการเตรียมความพร้อมหลังจากสิ้นสุดระยะเวลาการยกเว้นภาษี กรมสรรพากรอนุญาตให้เลือกใช้วิธีคำนวณต้นทุนได้ 2 วิธีหลัก คือ วิธีเข้าก่อน-ออกก่อน (FIFO) และวิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ (Moving Average Cost)

วิธีต้นทุนเข้าก่อน-ออกก่อน (FIFO)

FIFO (First-In, First-Out) เป็นหลักการที่สมมติว่าสินทรัพย์ดิจิทัลที่ซื้อเข้ามาก่อน จะถูกขายออกไปก่อน เมื่อมีการขายเกิดขึ้น ต้นทุนของสินทรัพย์ที่ขายไปจะถูกคำนวณจากราคาของล็อตแรกสุดที่ซื้อมา

ตัวอย่าง:

1. ซื้อ Bitcoin 1 BTC ราคา 1,000,000 บาท

2. ซื้อ Bitcoin เพิ่ม 1 BTC ราคา 1,200,000 บาท

3. ขาย Bitcoin ออกไป 1 BTC ราคา 1,500,000 บาท

ตามหลัก FIFO ต้นทุนของ BTC ที่ขายไปคือราคาของล็อตแรก คือ 1,000,000 บาท ดังนั้น กำไรที่เกิดขึ้นคือ 1,500,000 – 1,000,000 = 500,000 บาท

วิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ (Moving Average Cost)

วิธีนี้จะคำนวณต้นทุนเฉลี่ยของสินทรัพย์ทั้งหมดที่มีอยู่ทุกครั้งที่มีการซื้อเพิ่มเข้ามา เมื่อมีการขาย ต้นทุนของสินทรัพย์ที่ขายไปจะใช้ราคาเฉลี่ยล่าสุดในการคำนวณ

ตัวอย่าง (จากข้อมูลเดิม):

1. ซื้อ Bitcoin 1 BTC ราคา 1,000,000 บาท

2. ซื้อ Bitcoin เพิ่ม 1 BTC ราคา 1,200,000 บาท

– ตอนนี้มี 2 BTC ต้นทุนรวม 2,200,000 บาท

– ต้นทุนเฉลี่ยต่อ BTC คือ 2,200,000 / 2 = 1,100,000 บาท

3. ขาย Bitcoin ออกไป 1 BTC ราคา 1,500,000 บาท

ตามหลัก Moving Average ต้นทุนของ BTC ที่ขายไปคือราคาเฉลี่ย คือ 1,100,000 บาท ดังนั้น กำไรที่เกิดขึ้นคือ 1,500,000 – 1,100,000 = 400,000 บาท

บทสรุปและแนวทางการเตรียมตัวสำหรับนักลงทุน

การประกาศยกเว้นภาษีกำไรจากการเทรดสินทรัพย์ดิจิทัลเป็นเวลา 5 ปี ถือเป็นข่าวดีและเป็นมาตรการเชิงบวกที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อนักเทรดรายย่อยในประเทศไทย การลดภาระภาษีไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มผลตอบแทนจากการลงทุน แต่ยังช่วยสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเติบโตของระบบนิเวศสินทรัพย์ดิจิทัลโดยรวม อย่างไรก็ตาม นักลงทุนจำเป็นต้องตระหนักว่าสิทธิประโยชน์นี้มีเงื่อนไขสำคัญคือต้องทำธุรกรรมผ่านผู้ประกอบการที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ก.ล.ต. เท่านั้น

สำหรับรายได้จากคริปโตในรูปแบบอื่น ๆ หรือการซื้อขายนอกแพลตฟอร์มที่ได้รับอนุญาต ยังคงมีภาระภาษีตามกฎหมายเดิม ดังนั้น ความรู้ความเข้าใจในเรื่องการคำนวณต้นทุน การบันทึกรายการ และการยื่นภาษีจึงยังคงเป็นสิ่งจำเป็นที่นักลงทุนทุกคนไม่ควรมองข้าม การเตรียมตัวที่ดีที่สุดคือนักลงทุนควรศึกษาข้อมูลอย่างละเอียด ติดตามประกาศจากหน่วยงานภาครัฐอย่างใกล้ชิด และพิจารณาเลือกใช้บริการจากผู้ประกอบธุรกิจที่ถูกกฎหมาย เพื่อให้สามารถลงทุนได้อย่างมั่นใจและได้รับประโยชน์สูงสุดจากนโยบายสนับสนุนของภาครัฐในครั้งนี้