ภาษีคริปโต 2569: รู้ก่อนยื่น! สรรพากรปรับเกณฑ์ใหม่?

การยื่น ภาษีคริปโต 2569: รู้ก่อนยื่น! สรรพากรปรับเกณฑ์ใหม่? ถือเป็นประเด็นสำคัญที่นักลงทุนและผู้ที่เกี่ยวข้องในตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลต้องให้ความสนใจอย่างใกล้ชิด เนื่องจากกฎเกณฑ์และแนวทางปฏิบัติมีการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สอดคล้องกับภูมิทัศน์ของตลาดที่เปลี่ยนแปลงไป การทำความเข้าใจหลักเกณฑ์ล่าสุดของกรมสรรพากรจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อการปฏิบัติหน้าที่ทางภาษีอย่างถูกต้องและหลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจตามมาในอนาคต

สรุปประเด็นสำคัญเกี่ยวกับภาษีคริปโต 2569

• กำไรจากคริปโตเป็นเงินได้พึงประเมิน: ผลกำไรที่เกิดจากการขายหรือโอนคริปโตเคอร์เรนซีและโทเคนดิจิทัล ถือเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งต้องนำไปรวมคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามอัตราก้าวหน้า
• หักต้นทุนตามจริงได้: ผู้มีเงินได้สามารถนำต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงจากการได้มาซึ่งสินทรัพย์ดิจิทัลนั้นมาหักออกจากรายได้เพื่อคำนวณกำไรสุทธิได้
• แนวโน้มการปรับเกณฑ์เงินได้ต่างประเทศ: มีความเป็นไปได้ที่กรมสรรพากรจะผ่อนปรนเกณฑ์การเก็บภาษีจากเงินได้ในต่างประเทศ โดยอาจขยายระยะเวลาการนำเงินเข้าประเทศที่ไม่ต้องเสียภาษีเป็น 2 ปี เพื่อส่งเสริมการลงทุน
• การยกเว้นภาษีบางรายการ: ยังคงมีการยกเว้นภาษีหัก ณ ที่จ่าย 15% สำหรับกำไรจากการซื้อขายในศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่ได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต. และการยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) สำหรับการโอนสินทรัพย์ดิจิทัล
• หน้าที่ในการจัดเก็บหลักฐาน: นักลงทุนมีหน้าที่ต้องบันทึกและจัดเก็บข้อมูลธุรกรรมทั้งหมดอย่างละเอียด เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการคำนวณและยื่นภาษีต่อกรมสรรพากร

ความสำคัญของการวางแผนภาษีสินทรัพย์ดิจิทัล

ตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลมีการเติบโตอย่างก้าวกระโดดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ส่งผลให้มีนักลงทุนและผู้ประกอบการหน้าใหม่เข้ามาในอุตสาหกรรมนี้เป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม การเติบโตดังกล่าวย่อมมาพร้อมกับภาระหน้าที่ทางภาษีที่ชัดเจน การทำความเข้าใจเกี่ยวกับกฎหมายสินทรัพย์ดิจิทัลและแนวทางของกรมสรรพากรจึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นความจำเป็นสำหรับทุกคนที่มีส่วนร่วมในตลาดนี้

การยื่นภาษีคริปโตอย่างถูกต้องไม่เพียงแต่เป็นการปฏิบัติตามกฎหมาย แต่ยังช่วยให้นักลงทุนสามารถวางแผนทางการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ การทราบล่วงหน้าว่ากำไรส่วนใดต้องเสียภาษี ในอัตราเท่าใด และมีค่าลดหย่อนหรือข้อยกเว้นใดบ้างที่สามารถใช้ได้ จะช่วยให้การบริหารจัดการพอร์ตการลงทุนเป็นไปอย่างราบรื่นและลดความเสี่ยงจากการถูกประเมินภาษีย้อนหลังพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม สำหรับปีภาษี 2568 ซึ่งจะยื่นในช่วงต้นปี 2569 นี้ มีการเปลี่ยนแปลงและประเด็นที่ต้องจับตามองหลายประการ โดยเฉพาะแนวทางการปรับเกณฑ์ที่อาจส่งผลต่อนักเทรดที่มีธุรกรรมในต่างประเทศ

หลักเกณฑ์การจัดเก็บภาษีคริปโตเคอร์เรนซีในปี 2569

สำหรับแนวทางการยื่น ภาษีคริปโต 2569: รู้ก่อนยื่น! สรรพากรปรับเกณฑ์ใหม่? นั้น กรมสรรพากรได้วางหลักการพื้นฐานไว้ค่อนข้างชัดเจน โดยอิงตามประมวลรัษฎากรฉบับปัจจุบัน ซึ่งนักลงทุนจำเป็นต้องทำความเข้าใจในรายละเอียดดังต่อไปนี้

เงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(8)

รายได้หรือผลประโยชน์ที่ได้รับจากการโอนคริปโตเคอร์เรนซีหรือโทเคนดิจิทัล ซึ่งมีมูลค่าเป็นเงินตราเกินกว่าเงินลงทุน จะถูกจัดประเภทเป็น “เงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(8)” แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งหมายถึงเงินได้อื่น ๆ นอกเหนือจากที่ระบุไว้ในมาตรา 40(1) ถึง 40(7) โดยหัวใจสำคัญคือการคำนวณ “กำไร” ซึ่งเป็นส่วนต่างระหว่างราคาขายกับราคาต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง

เงินได้ประเภทนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเทรดเพื่อเก็งกำไรเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงผลตอบแทนในรูปแบบอื่น ๆ เช่น ผลตอบแทนจากการ Staking, Yield Farming หรือแม้กระทั่งรายได้จากการขุด (Mining) ซึ่งทั้งหมดนี้จะต้องถูกนำมารวมคำนวณเป็นเงินได้เพื่อเสียภาษีประจำปี

การคำนวณกำไรจากส่วนต่าง

วิธีการคำนวณกำไรเพื่อเสียภาษีคือการนำ “ราคาขาย” หรือมูลค่าของสินทรัพย์ดิจิทัล ณ วันที่โอน หักลบด้วย “ต้นทุนที่แท้จริง” ของสินทรัพย์นั้น ๆ นักลงทุนสามารถเลือกใช้วิธีการคำนวณต้นทุนที่ได้รับการยอมรับ เช่น วิธีเข้าก่อน-ออกก่อน (FIFO) หรือวิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก (Weighted Average Cost) แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องเลือกใช้วิธีใดวิธีหนึ่งอย่างสม่ำเสมอตลอดปีภาษีและมีเอกสารหลักฐานยืนยันการคำนวณได้อย่างชัดเจน

การขาดทุนจากการขายสินทรัพย์ดิจิทัลในศูนย์ซื้อขายที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. สามารถนำไปหักลบกับกำไรที่เกิดขึ้นในปีภาษีเดียวกันได้ ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับนักเทรดที่มีการทำธุรกรรมบ่อยครั้ง

ข้อพิจารณาสำหรับเงินได้จากต่างประเทศ

หลักเกณฑ์การเสียภาษีสำหรับเงินได้ที่มาจากแหล่งต่างประเทศมีความซับซ้อนขึ้นเล็กน้อย โดยมีเงื่อนไขสำคัญ 2 ประการที่ต้องพิจารณาประกอบกัน:

1. สถานะการเป็นผู้อยู่อาศัยในประเทศไทย: ผู้มีเงินได้ต้องอาศัยอยู่ในประเทศไทยรวมกันเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่า 180 วันในปีภาษีนั้น ๆ
2. การนำเงินได้เข้ามาในประเทศ: ผู้มีเงินได้ต้องนำเงินได้นั้นกลับเข้ามาในประเทศไทยภายในปีภาษีเดียวกันกับปีที่เกิดรายได้

หากเข้าเงื่อนไขทั้งสองข้อนี้ เงินได้จากต่างประเทศนั้นจะต้องถูกนำมารวมคำนวณเพื่อเสียภาษีในประเทศไทยด้วย อย่างไรก็ตาม ประเด็นนี้เป็นส่วนหนึ่งที่มีแนวโน้มจะได้รับการปรับปรุงเกณฑ์ใหม่ในปี 2569 เพื่อให้เกิดความยืดหยุ่นมากขึ้น

อัตราภาษีและการคำนวณสำหรับนักเทรด

อัตราภาษีที่ใช้กับกำไรจากสินทรัพย์ดิจิทัลจะแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับสถานะของผู้เสียภาษีว่าเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

สำหรับนักลงทุนที่เป็นบุคคลธรรมดา กำไรสุทธิจากสินทรัพย์ดิจิทัล (หลังจากหักต้นทุนและค่าลดหย่อนต่าง ๆ แล้ว) จะถูกนำไปรวมกับเงินได้ประเภทอื่น ๆ เช่น เงินเดือน หรือรายได้จากธุรกิจ เพื่อคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า ซึ่งมีขั้นบันไดตั้งแต่ 5% ถึง 35% หมายความว่ายิ่งมีรายได้สุทธิสูง อัตราภาษีที่ต้องชำระก็จะยิ่งสูงขึ้นตามไปด้วย

ภาษีเงินได้นิติบุคคล

ในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลมีการลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัล กำไรที่เกิดขึ้นจะถูกบันทึกเป็นรายได้ของกิจการ และต้องนำไปคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตรา 20% ของกำไรสุทธิทางบัญชี ซึ่งจะแตกต่างจากบุคคลธรรมดาที่ไม่ใช่อัตราก้าวหน้า

แนวทางการยื่นภาษีคริปโตสำหรับปีภาษี 2568

การเตรียมตัวยื่นภาษีอย่างเป็นระบบเป็นกุญแจสำคัญสู่ความสำเร็จ การดำเนินการตามขั้นตอนที่ถูกต้องและจัดเตรียมเอกสารให้พร้อมจะช่วยลดความยุ่งยากและข้อผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้น

การเตรียมเอกสารและหลักฐาน

ระบบภาษีของไทยเป็นระบบการประเมินตนเอง (Self-Assessment) ซึ่งหมายความว่าผู้เสียภาษีมีหน้าที่รับผิดชอบในการคำนวณและรายงานรายได้ของตนเองอย่างถูกต้อง ดังนั้น การจัดเก็บเอกสารหลักฐานจึงเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้โดยเด็ดขาด หลักฐานที่ควรเตรียมไว้ประกอบด้วย:

• บันทึกประวัติธุรกรรม (Transaction History): ดาวน์โหลดรายงานการซื้อ-ขาย-แลกเปลี่ยนทั้งหมดจากทุก Exchange ที่ใช้งาน โดยควรมีรายละเอียดครบถ้วน เช่น วันที่, เวลา, คู่เหรียญ, จำนวน, ราคาต่อหน่วย, และค่าธรรมเนียม
• ข้อมูลต้นทุน: หลักฐานการได้มาซึ่งสินทรัพย์ดิจิทัลแต่ละรายการ เพื่อใช้ในการคำนวณต้นทุนที่แม่นยำ
• ที่อยู่กระเป๋าเงินดิจิทัล (Wallet Address): บันทึกที่อยู่ของ Wallet ที่เกี่ยวข้องกับการทำธุรกรรม เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้
• รายละเอียดคู่สัญญา (ถ้ามี): ในกรณีที่เป็นการทำธุรกรรมแบบ Peer-to-Peer (P2P) ควรมีข้อมูลของอีกฝ่ายเท่าที่สามารถบันทึกได้

ช่องทางและกำหนดเวลาการยื่นภาษี

สำหรับรอบปีภาษี 2568 ผู้มีเงินได้จะต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้ภายในช่วงเวลาที่กำหนดของปี 2569

• กำหนดเวลา: ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึง 31 มีนาคม 2569
• การยื่นแบบออนไลน์: สามารถขยายเวลาได้ถึงวันที่ 8 เมษายน 2569 ผ่านช่องทาง E-filing บนเว็บไซต์ของกรมสรรพากร หรือผ่านแอปพลิเคชัน RD Smart Tax
• การยื่นแบบกระดาษ: สามารถยื่นได้ที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาทุกแห่งทั่วประเทศภายในวันที่ 31 มีนาคม 2569

การปรับเกณฑ์ใหม่จากกรมสรรพากรที่คาดว่าจะเกิดขึ้น

หนึ่งในการเปลี่ยนแปลงที่น่าจับตามองที่สุดสำหรับการยื่นภาษีปี 2569 คือแนวโน้มการผ่อนปรนเกณฑ์ภาษีสำหรับเงินได้จากแหล่งต่างประเทศ ปัจจุบัน กฎหมายกำหนดให้ต้องนำเงินได้เข้ามาในปีภาษีเดียวกันจึงจะเข้าข่ายต้องเสียภาษี ซึ่งสร้างความยุ่งยากให้กับนักลงทุนที่เทรดในตลาดต่างประเทศและต้องการบริหารกระแสเงินสด

มีรายงานว่ากรมสรรพากรกำลังพิจารณายกร่างกฎหมายเพื่อขยายกรอบเวลาดังกล่าว โดยอาจอนุญาตให้สามารถนำเงินได้เข้ามาในประเทศภายในระยะเวลา 2 ปี นับจากปีที่เกิดรายได้ โดยไม่ต้องเสียภาษี ตัวอย่างเช่น หากมีกำไรจากการเทรดใน Exchange ต่างประเทศในปี 2568 การนำเงินจำนวนนั้นกลับเข้าประเทศไทยภายในปี 2568 หรือ 2569 จะยังไม่ถูกนับเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษี แต่หากนำเข้ามาในปี 2570 เป็นต้นไป ก็จะต้องนำมารวมคำนวณภาษีตามปกติ

มาตรการนี้หากมีผลบังคับใช้จริง จะถือเป็นข่าวดีอย่างยิ่งสำหรับนักลงทุนและผู้ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับต่างประเทศ เพราะจะช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการวางแผนทางการเงินและลดภาระทางภาษีลงได้ อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ยังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาและเตรียมนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรี จึงต้องติดตามความคืบหน้าอย่างเป็นทางการต่อไป ซึ่งคาดว่าจะมีความชัดเจนก่อนถึงฤดูกาลยื่นภาษีในช่วงต้นปี 2569

สิทธิประโยชน์ทางภาษีและข้อยกเว้นที่น่าสนใจ

นอกเหนือจากภาระภาษีแล้ว ภาครัฐยังได้ออกมาตรการสนับสนุนเพื่อช่วยลดภาระและส่งเสริมการเติบโตของตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลในประเทศอีกด้วย

การยกเว้นภาษีหัก ณ ที่จ่าย 15%

ตามปกติแล้ว ผลประโยชน์จากการโอนสินทรัพย์ดิจิทัลอาจเข้าข่ายต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตรา 15% อย่างไรก็ตาม ได้มีพระราชกฤษฎีกาประกาศยกเว้นภาษีดังกล่าวสำหรับกำไร (Capital Gain) ที่เกิดจากการซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลผ่านศูนย์ซื้อขาย (Exchange) ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)

สิ่งสำคัญที่ต้องเน้นย้ำคือ นี่เป็นการ “ยกเว้นการหักภาษี ณ ที่จ่าย” เท่านั้น ไม่ได้หมายความว่ากำไรนั้นไม่ต้องเสียภาษี ผู้มีเงินได้ยังคงมีหน้าที่นำกำไรส่วนนี้ไปรวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตอนสิ้นปีตามปกติ เพียงแต่จะไม่ถูกหักเงินไว้ล่วงหน้า ณ เวลาที่ทำธุรกรรม

การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

เพื่อสนับสนุนสภาพคล่องและลดต้นทุนการทำธุรกรรมในตลาด ได้มีการออกพระราชกฤษฎีกายกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) สำหรับการโอนคริปโตเคอร์เรนซีและโทเคนดิจิทัลในศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่ได้รับอนุญาต ซึ่งช่วยให้การซื้อขายแลกเปลี่ยนมีความคล่องตัวและทัดเทียมกับตลาดการเงินอื่น ๆ มากขึ้น

บทสรุปและแนวทางปฏิบัติสำหรับนักลงทุน

การยื่นภาษีคริปโตสำหรับปี 2569 ยังคงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญสูงสุด แม้จะมีความเข้มงวดในการตรวจสอบมากขึ้น แต่ก็มีแนวโน้มการผ่อนปรนในบางประเด็นเพื่ออำนวยความสะดวกแก่นักลงทุน โดยเฉพาะเรื่องเงินได้จากต่างประเทศ นักลงทุนทุกคนควรเริ่มต้นเตรียมตัวตั้งแต่เนิ่น ๆ ด้วยการรวบรวมและจัดระเบียบข้อมูลธุรกรรมทั้งหมดอย่างเป็นระบบ เพื่อให้การคำนวณภาษีเป็นไปอย่างถูกต้องและมีหลักฐานพร้อมสำหรับการตรวจสอบ

การติดตามข่าวสารและประกาศอย่างเป็นทางการจากกรมสรรพากรเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้แน่ใจว่าได้ปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ฉบับล่าสุด การวางแผนภาษีที่ดีไม่เพียงช่วยให้ปฏิบัติตามกฎหมายได้อย่างถูกต้อง แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการบริหารความมั่งคั่งในระยะยาว สำหรับข้อมูลเชิงลึก แบบฟอร์ม หรือรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับการยื่นภาษีสินทรัพย์ดิจิทัล สามารถศึกษาได้โดยตรงจากเว็บไซต์ของกรมสรรพากรหรือผ่านทางแอปพลิเคชัน RD Smart Tax เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและเป็นปัจจุบันที่สุด