มรดกดิจิทัล: จัดการ Crypto-โซเชียลก่อนสายเกินแก้

ในยุคดิจิทัลที่ชีวิตส่วนใหญ่ผูกติดกับโลกออนไลน์ ทรัพย์สินไม่ได้จำกัดอยู่แค่บ้าน ที่ดิน หรือเงินในบัญชีธนาคารอีกต่อไป แต่ยังรวมถึงข้อมูลและสินทรัพย์ที่จับต้องไม่ได้ซึ่งมีมูลค่ามหาศาล การวางแผนเรื่อง มรดกดิจิทัล: จัดการ Crypto-โซเชียลก่อนสายเกินแก้ จึงกลายเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่อาจมองข้าม เพื่อป้องกันไม่ให้ทรัพย์สินและความทรงจำอันล้ำค่าสูญหายไปพร้อมกับการจากไปของเจ้าของ

ประเด็นสำคัญของการวางแผนมรดกดิจิทัล

• ทรัพย์สินดิจิทัลมีอยู่จริงและมีมูลค่า: ทั้งสกุลเงินคริปโต, NFT, บัญชีโซเชียลมีเดีย, รูปภาพบนคลาวด์ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของกองมรดกที่สามารถส่งต่อได้หากมีการวางแผนที่เหมาะสม
• การเข้าถึงเป็นความท้าทายหลัก: หากไม่มีการเตรียมการเรื่องรหัสผ่าน, Private Key หรือการมอบอำนาจไว้ล่วงหน้า ทายาทอาจไม่สามารถเข้าถึงทรัพย์สินเหล่านี้ได้เลยตลอดกาล
• กฎหมายและนโยบายแพลตฟอร์ม: แม้กฎหมายไทยจะมองว่าทรัพย์สินดิจิทัลเป็นมรดก แต่การเข้าถึงยังคงขึ้นอยู่กับเงื่อนไขการให้บริการของแต่ละแพลตฟอร์ม ซึ่งมักมีนโยบายความเป็นส่วนตัวที่เข้มงวด
• การวางแผนล่วงหน้าคือทางออกที่ดีที่สุด: การจัดทำพินัยกรรมดิจิทัลหรือระบุแนวทางการจัดการไว้อย่างชัดเจน เป็นวิธีเดียวที่จะช่วยให้การส่งต่อมรดกประเภทนี้เป็นไปอย่างราบรื่นและสมบูรณ์

ความหมายและความสำคัญของมรดกดิจิทัล

การทำความเข้าใจแนวคิดของ Digital Inheritance หรือมรดกดิจิทัล เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการตระหนักถึงความจำเป็นของการวางแผนจัดการทรัพย์สินออนไลน์ในปัจจุบัน ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่ข้อมูลส่วนตัวไปจนถึงสินทรัพย์ที่มีมูลค่าทางการเงินสูง

นิยามของมรดกดิจิทัล

มรดกดิจิทัล (Digital Legacy หรือ Digital Inheritance) หมายถึง บรรดาทรัพย์สิน ข้อมูล และร่องรอยดิจิทัลทั้งหมดที่บุคคลหนึ่งได้สร้าง สะสม หรือมีกรรมสิทธิ์ครอบครองในระหว่างที่มีชีวิตอยู่ ซึ่งคงอยู่บนโลกออนไลน์หรือในรูปแบบดิจิทัล สินทรัพย์เหล่านี้อาจมีมูลค่าทั้งในเชิงเศรษฐกิจและในเชิงอารมณ์ความรู้สึก หากเจ้าของเสียชีวิตหรือตกอยู่ในภาวะหมดความสามารถในการจัดการ ทรัพย์สินเหล่านี้อาจถูกล็อกการเข้าถึง สูญหาย หรือถูกลบไปอย่างถาวรหากไม่มีการวางแผนส่งมอบที่ชัดเจน

ตามกฎหมายของประเทศไทย ทรัพย์สินเหล่านี้จัดอยู่ในประเภท “ทรัพย์สินส่วนบุคคลที่จับต้องไม่ได้” และถือเป็นส่วนหนึ่งของกองมรดกที่สามารถตกทอดไปยังทายาทได้ตามกฎหมาย

เหตุผลที่การวางแผนมรดกดิจิทัลกลายเป็นเรื่องจำเป็นในปี 2569

ในอดีต การวางแผนมรดกมักมุ่งเน้นไปที่ทรัพย์สินที่จับต้องได้ แต่ในปัจจุบันและอนาคตอันใกล้ การใช้ชีวิตในโลกดิจิทัลได้กลายเป็นส่วนสำคัญที่แยกออกจากชีวิตจริงไม่ได้อีกต่อไป ผู้คนจำนวนมาก โดยเฉพาะกลุ่มคนรุ่นใหม่ มีการลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัล เช่น คริปโตเคอร์เรนซี และสร้างตัวตนรวมถึงความทรงจำมากมายบนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย

การวางแผนมรดกในปี 2569 จึงต้องขยายขอบเขตให้ครอบคลุมถึงการจัดการทรัพย์สินออนไลน์เหล่านี้ด้วย เหตุผลหลักคือ:

• การเติบโตของมูลค่าสินทรัพย์ดิจิทัล: สกุลเงินคริปโตและ NFT บางรายการมีมูลค่าสูงเทียบเท่าหรือมากกว่าอสังหาริมทรัพย์ การสูญเสียการเข้าถึงหมายถึงการสูญเสียความมั่งคั่งจำนวนมาก
• ความซับซ้อนในการเข้าถึง: แตกต่างจากบัญชีธนาคารที่ทายาทสามารถใช้เอกสารทางกฎหมายเพื่อเข้าถึงได้ สินทรัพย์ดิจิทัลส่วนใหญ่ถูกป้องกันด้วยรหัสผ่าน การยืนยันตัวตนสองชั้น (2FA) และ Private Key ซึ่งมีเพียงเจ้าของเท่านั้นที่ทราบ
• นโยบายความเป็นส่วนตัวของแพลตฟอร์ม: ผู้ให้บริการส่วนใหญ่มีนโยบายที่เข้มงวดในการปกป้องข้อมูลผู้ใช้ และอาจไม่อนุญาตให้บุคคลอื่นเข้าถึงบัญชี แม้จะเป็นทายาทโดยธรรมก็ตาม
• คุณค่าทางจิตใจ: บัญชีโซเชียลมีเดีย, อีเมล, และคลังภาพออนไลน์ เปรียบเสมือนสมุดบันทึกความทรงจำดิจิทัล การสูญเสียสิ่งเหล่านี้ไปอาจหมายถึงการสูญเสียเรื่องราวและประวัติชีวิตของบุคคลนั้นไปตลอดกาล

ประเภทของทรัพย์สินดิจิทัลที่ต้องจัดการ

เพื่อให้การวางแผนเป็นไปอย่างครอบคลุม จำเป็นต้องสำรวจและจัดทำรายการทรัพย์สินดิจิทัลทั้งหมดที่ครอบครองอยู่ โดยสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักๆ ได้ดังนี้

กลุ่มบัญชีออนไลน์และความทรงจำดิจิทัล

ทรัพย์สินกลุ่มนี้อาจไม่มีมูลค่าเป็นตัวเงินโดยตรง แต่มีคุณค่าทางจิตใจและเป็นส่วนหนึ่งของตัวตนบนโลกออนไลน์:

• บัญชีโซเชียลมีเดีย: เช่น Facebook, Instagram, X (Twitter), TikTok ซึ่งเก็บภาพถ่าย วิดีโอ ข้อความ และความสัมพันธ์กับเพื่อนฝูง
• บัญชีอีเมล: เช่น Gmail, Outlook ซึ่งเป็นศูนย์กลางการสื่อสารและเป็นกุญแจสำหรับเข้าถึงบริการออนไลน์อื่นๆ
• บริการจัดเก็บข้อมูลบนคลาวด์: เช่น Google Drive, iCloud, Dropbox ที่เก็บเอกสารสำคัญ รูปภาพ และวิดีโอส่วนตัว
• บล็อกหรือเว็บไซต์ส่วนตัว: พื้นที่แสดงความคิดเห็นและผลงานส่วนตัว

กลุ่มสินทรัพย์ดิจิทัลที่มีมูลค่าทางการเงิน

นี่คือกลุ่มทรัพย์สินที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการวางแผนมรดก เนื่องจากมีมูลค่าที่สามารถแปลงเป็นเงินสดได้:

• สกุลเงินคริปโตและกระเป๋าเงินดิจิทัล (Crypto Wallet): เช่น Bitcoin, Ethereum ที่เก็บไว้ในกระเป๋าเงินประเภทต่างๆ ซึ่งการเข้าถึงจำเป็นต้องใช้ Private Key หรือ Seed Phrase
• บัญชีบนแพลตฟอร์มซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล: บัญชีบน Exchange ที่ใช้ซื้อขายและเก็บเหรียญคริปโต
• บัญชีบริการชำระเงินออนไลน์: เช่น PayPal หรือบัญชี E-wallet อื่นๆ ที่มียอดเงินคงเหลือ
• ไอเทมในเกมออนไลน์หรือสินทรัพย์ในโลกเสมือน (Metaverse): ที่ดิน, อวาตาร์ หรือของสะสมที่มีมูลค่าซื้อขายได้

กลุ่มทรัพย์สินทางปัญญาและสิทธิ์อื่นๆ

ทรัพย์สินกลุ่มนี้เกี่ยวข้องกับสิทธิ์ในการเป็นเจ้าของหรือการสร้างรายได้จากผลงานดิจิทัล:

• ชื่อโดเมน (Domain Name): บางชื่อโดเมนมีมูลค่าสูงและสามารถขายต่อได้
• ผลงานดิจิทัล: เช่น ภาพถ่าย, เพลง, E-books ที่มีลิขสิทธิ์และสร้างรายได้
• บัญชีที่สร้างรายได้: เช่น ช่อง YouTube หรือบัญชี Affiliate Marketing ที่มีรายได้ต่อเนื่อง

ความเสี่ยงและผลกระทบหากละเลยการจัดการ

การขาดการวางแผนจัดการทรัพย์สินออนไลน์อาจนำไปสู่ผลกระทบที่ซับซ้อนและน่าเสียดายสำหรับครอบครัวและทายาทที่อยู่ข้างหลัง ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดคือการไม่สามารถเข้าถึงบัญชีหรือทรัพย์สินได้ เนื่องจากไม่มีใครทราบชื่อผู้ใช้ (Username) และรหัสผ่าน (Password) ซึ่งเป็นปราการด่านแรกของการเข้าถึง

ยิ่งไปกว่านั้น สำหรับสินทรัพย์อย่างคริปโตเคอร์เรนซี การสูญเสีย Private Key ก็เปรียบเสมือนการทำกุญแจตู้เซฟหายไปตลอดกาล สินทรัพย์นั้นจะยังคงอยู่ในบล็อกเชน แต่จะไม่มีใครสามารถเคลื่อนย้ายหรือนำออกมาใช้ได้อีกเลย สิ่งนี้เรียกว่า “สินทรัพย์ที่ถูกล็อกถาวร” และหมายถึงการสูญเสียมูลค่าทางการเงินทั้งหมดไปอย่างถาวร

หากไม่มีการวางแผนล่วงหน้า ครอบครัวอาจต้องเผชิญกับกระบวนการทางกฎหมายที่ยุ่งยากและมีค่าใช้จ่ายสูงเพื่อพิสูจน์สิทธิ์ในการเข้าถึงข้อมูล ซึ่งบ่อยครั้งก็ไม่สำเร็จ เนื่องจากนโยบายที่เข้มงวดของผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ท้ายที่สุด ทรัพย์สินดิจิทัลและข้อมูลความทรงจำอาจถูกลบหรือถูกปิดบัญชีโดยอัตโนมัติตามนโยบายการไม่มีความเคลื่อนไหว (inactivity policy) ของแพลตฟอร์มนั้นๆ

แนวทางการจัดการมรดกดิจิทัลอย่างเป็นระบบ

เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาดังกล่าว การจัดการมรดกดิจิทัลควรเริ่มต้นตั้งแต่เนิ่นๆ โดยมีขั้นตอนและเครื่องมือที่สามารถนำไปปรับใช้ได้หลายวิธี

การสร้างพินัยกรรมดิจิทัล (Digital Will)

พินัยกรรมดิจิทัลไม่ใช่เอกสารทางกฎหมายโดยตรง แต่เป็นเอกสารแนบท้ายหรือคู่มือสำหรับผู้จัดการมรดกหรือทายาทที่ได้รับความไว้วางใจ โดยมีเนื้อหาสำคัญดังนี้:

1. จัดทำรายการทรัพย์สินดิจิทัลทั้งหมด: รวบรวมรายชื่อบัญชีออนไลน์, กระเป๋าเงินคริปโต, บริการคลาวด์ และสินทรัพย์อื่นๆ ทั้งหมด
2. บันทึกข้อมูลการเข้าถึง: จดบันทึก Username, URL สำหรับล็อกอิน และคำใบ้ของรหัสผ่าน (ไม่แนะนำให้เขียนรหัสผ่านตรงๆ เพื่อความปลอดภัย)
3. ระบุวิธีการเข้าถึงที่ปลอดภัย: เช่น ตำแหน่งที่เก็บ Private Key (อาจอยู่ในตู้นิรภัย), วิธีการกู้คืนบัญชี หรือข้อมูลของผู้ติดต่อที่เชื่อถือได้
4. ระบุความต้องการ: แจ้งความประสงค์ว่าต้องการให้จัดการกับแต่ละบัญชีอย่างไร เช่น ปิดบัญชี, เปลี่ยนเป็นบัญชีอนุสรณ์ (Memorialized Account) หรือให้ทายาทเข้าถึงข้อมูลต่อได้

เอกสารนี้ควรเก็บไว้ในที่ปลอดภัยอย่างยิ่ง เช่น ตู้นิรภัย หรืออาจใช้บริการจัดการรหัสผ่านที่มีฟีเจอร์ส่งต่อฉุกเฉิน และต้องแจ้งให้ผู้จัดการมรดกทราบถึงการมีอยู่และตำแหน่งของเอกสารนี้

การระบุอำนาจจัดการในพินัยกรรมหลัก

เพื่อให้การจัดการมีผลทางกฎหมาย ควรมีการระบุข้อความเพิ่มเติมในพินัยกรรมฉบับทางการที่จัดทำขึ้นตามแบบของกฎหมาย โดยมอบอำนาจให้ผู้จัดการมรดกมีสิทธิ์ในการเข้าถึง จัดการ และจำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินดิจิทัลทั้งหมด การระบุเช่นนี้จะช่วยให้ผู้จัดการมรดกมีอำนาจทางกฎหมายในการติดต่อกับผู้ให้บริการแพลตฟอร์มต่างๆ นอกจากนี้ ควรพิจารณามอบอำนาจให้ผู้อนุบาลสามารถจัดการบัญชีดิจิทัลได้ในกรณีที่เจ้าของมรดกตกอยู่ในภาวะหมดความสามารถแต่ยังไม่เสียชีวิต

การใช้เครื่องมือจากผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม

ปัจจุบัน ผู้ให้บริการรายใหญ่หลายแห่งเริ่มมีเครื่องมือสำหรับจัดการบัญชีหลังความตาย ซึ่งเป็นทางเลือกที่สะดวกและปลอดภัย:

• Apple Digital Legacy Program: ผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ Apple สามารถระบุ “ผู้ติดต่อรับมรดก” (Legacy Contact) ได้สูงสุด 5 คน เมื่อเจ้าของบัญชีเสียชีวิต ผู้ติดต่อเหล่านี้สามารถใช้ “รหัสการเข้าถึง” (Access Key) ที่ได้รับล่วงหน้าพร้อมกับสำเนามรณบัตร เพื่อยื่นขอเข้าถึงข้อมูลที่เก็บไว้ใน iCloud ได้ เช่น รูปภาพ, โน้ต, และข้อมูลอื่นๆ
• Facebook Memorialization: ผู้ใช้สามารถตั้งค่าให้บัญชีของตนเองเปลี่ยนเป็น “บัญชีอนุสรณ์” หลังจากเสียชีวิต หรือระบุ “ผู้ติดต่อสืบทอด” (Legacy Contact) ที่สามารถจัดการบัญชีอนุสรณ์ได้ในขอบเขตจำกัด เช่น การปักหมุดโพสต์หรือเปลี่ยนรูปโปรไฟล์ แต่ไม่สามารถอ่านข้อความส่วนตัวได้
• Google Inactive Account Manager: ผู้ใช้สามารถตั้งค่าให้ Google แจ้งเตือนผู้ติดต่อที่เชื่อถือได้และแชร์ข้อมูลบางส่วนในบัญชี (เช่น Gmail, Google Photos) หากบัญชีไม่มีการใช้งานตามระยะเวลาที่กำหนด

การใช้เครื่องมือเหล่านี้ควบคู่ไปกับการทำพินัยกรรมจะช่วยให้การจัดการเป็นไปอย่างราบรื่นยิ่งขึ้น

กลยุทธ์เฉพาะสำหรับ Crypto และโซเชียลมีเดีย

เนื่องจากลักษณะเฉพาะของสินทรัพย์สองประเภทนี้ การวางแผนจึงต้องมีรายละเอียดที่แตกต่างออกไป

การวางแผนพินัยกรรมคริปโต

หัวใจสำคัญของการส่งต่อคริปโตคือ Private Key หรือ Seed Phrase (กลุ่มคำ 12 หรือ 24 คำสำหรับกู้คืนกระเป๋าเงิน) การวางแผนจึงต้องมุ่งเน้นไปที่การส่งมอบกุญแจนี้อย่างปลอดภัย:

• การจัดเก็บแบบออฟไลน์ (Cold Storage): เก็บ Private Key ไว้ในอุปกรณ์ที่ไม่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต เช่น Hardware Wallet หรือจดลงบนกระดาษ/แผ่นโลหะ แล้วเก็บไว้ในตู้นิรภัย
• Multi-Signature Wallet: เป็นกระเป๋าเงินที่ต้องใช้ Private Key มากกว่าหนึ่งอันในการทำธุรกรรม สามารถออกแบบให้ต้องมีการลงนามร่วมกันระหว่างทายาทและผู้จัดการมรดก เพื่อเพิ่มความปลอดภัยและป้องกันการยักยอกโดยคนใดคนหนึ่ง
• การให้คำแนะนำที่ชัดเจน: นอกจากตัว Private Key แล้ว ควรมีคู่มืออธิบายวิธีการใช้งานกระเป๋าเงินและวิธีการโอนย้ายสินทรัพย์สำหรับทายาท ซึ่งอาจไม่มีความรู้ทางเทคนิค

การจัดการบัญชีโซเชียลมีเดียหลังความตาย

สำหรับโซเชียลมีเดีย เป้าหมายหลักคือการรักษามรดกทางความทรงจำและป้องกันการนำบัญชีไปใช้ในทางที่ผิด ควรแจ้งความประสงค์ให้ชัดเจนว่าต้องการให้ทายาท:

• เปลี่ยนเป็นบัญชีอนุสรณ์: เพื่อให้เพื่อนและครอบครัวยังสามารถเข้ามาแสดงความระลึกถึงได้
• ดาวน์โหลดข้อมูลทั้งหมด: เพื่อเก็บภาพถ่ายและโพสต์ต่างๆ ไว้เป็นความทรงจำแบบออฟไลน์
• ลบบัญชีถาวร: หากไม่ต้องการให้มีตัวตนหลงเหลืออยู่บนโลกออนไลน์

การแจ้งรหัสผ่านให้แก่บุคคลที่ไว้ใจที่สุด (Trusted Contact) อาจเป็นวิธีที่ง่ายที่สุด แต่ก็มีความเสี่ยงหากความสัมพันธ์เปลี่ยนแปลงไป การใช้ฟีเจอร์ Legacy Contact ของแพลตฟอร์มจึงเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า

เทคโนโลยีและข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องในประเทศไทย

การวางแผนมรดกดิจิทัลไม่ได้อยู่แค่ในขอบเขตของเทคโนโลยี แต่ยังต้องพิจารณาถึงข้อกฎหมายและเทรนด์ใหม่ๆ ที่เข้ามามีบทบาท

ปัญญาประดิษฐ์ (AI) กับการวางแผนมรดก

เทคโนโลยี AI เริ่มเข้ามามีบทบาทในการช่วยจัดการมรดกดิจิทัลมากขึ้น เช่น บริการที่ใช้ AI ช่วยรวบรวมข้อมูลดิจิทัลที่กระจัดกระจายของผู้ใช้เพื่อสร้างไทม์ไลน์ชีวิต หรือจัดระเบียบอัลบั้มภาพถ่ายและวิดีโอโดยอัตโนมัติ (เช่น Curated Memories AI) เพื่อส่งต่อเป็นความทรงจำที่มีคุณค่า นอกจากนี้ AI ยังสามารถช่วยร่างพินัยกรรมเบื้องต้นได้ อย่างไรก็ตาม ต้องพึงระลึกว่าพินัยกรรมตามกฎหมายไทยต้องทำเป็นลายลักษณ์อักษร มีการลงลายมือชื่อ และมีพยานตามที่กฎหมายกำหนด การใช้ AI จึงเป็นเพียงเครื่องมือช่วยร่าง แต่ไม่สามารถทดแทนกระบวนการทางกฎหมายได้

สถานะทางกฎหมายของสินทรัพย์ดิจิทัลในไทย

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย ทรัพย์สินดิจิทัลถือเป็น “ทรัพย์สิน” อย่างหนึ่งและตกเป็นส่วนหนึ่งของกองมรดกของผู้ตายโดยอัตโนมัติ ทายาทโดยธรรมหรือผู้รับพินัยกรรมจึงมีสิทธิ์ในทรัพย์สินเหล่านั้น อย่างไรก็ตาม ความท้าทายที่สำคัญคือ “การบังคับใช้สิทธิ์” เนื่องจากสัญญาการใช้บริการ (Terms of Service) ของแพลตฟอร์มส่วนใหญ่เป็นสัญญาระหว่างผู้ให้บริการกับผู้ใช้โดยตรง และมักมีข้อกำหนดเรื่องการรักษาความลับและการห้ามโอนสิทธิ์ในบัญชี

ในทางปฏิบัติ หากเกิดข้อพิพาท ทายาทอาจจำเป็นต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอคำสั่งให้ผู้ให้บริการเปิดเผยข้อมูลหรืออนุญาตให้เข้าถึงบัญชี ซึ่งเป็นกระบวนการที่ใช้เวลาและมีค่าใช้จ่าย ในบางคดี ศาลได้มีคำพิพากษาให้สิทธิ์แก่ทายาทในการเข้าถึงข้อมูล แต่ก็ยังไม่มีบรรทัดฐานที่ชัดเจนสำหรับทุกกรณี

สำหรับคริปโตเคอร์เรนซี มักถูกมองว่าเป็นทางเลือกในการส่งต่อมรดกที่น่าสนใจ เนื่องจากปัจจุบันยังไม่เข้าข่ายต้องเสียภาษีการรับมรดกโดยตรง แต่เงื่อนไขสำคัญคือทายาทต้องได้รับ Private Key เพื่อครอบครองสินทรัพย์นั้นโดยสมบูรณ์ หากไม่มี Private Key ก็ไม่สามารถอ้างสิทธิ์ในสินทรัพย์นั้นได้

บทสรุป: การเตรียมความพร้อมเพื่ออนาคต

การวางแผนเรื่อง มรดกดิจิทัล: จัดการ Crypto-โซเชียลก่อนสายเกินแก้ ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป แต่เป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนชีวิตที่รอบคอบในยุคดิจิทัล การสละเวลาเพื่อรวบรวม จัดการ และวางแผนการส่งต่อทรัพย์สินและความทรงจำออนไลน์ตั้งแต่วันนี้ จะช่วยลดภาระและความยุ่งยากใจให้กับคนที่คุณรักในอนาคตได้อย่างมหาศาล

การเริ่มต้นจากการจัดทำรายการทรัพย์สินดิจิทัล การใช้เครื่องมือที่แพลตฟอร์มมีให้ และการระบุความต้องการไว้อย่างชัดเจนในพินัยกรรม ถือเป็นขั้นตอนพื้นฐานที่ทุกคนสามารถทำได้ เพื่อให้แน่ใจว่าการจัดการมรดกเป็นไปอย่างครบถ้วนและครอบคลุมทุกมิติของชีวิต การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายเพื่อวางแผนจัดการทรัพย์สินออนไลน์แบบครบวงจร จะเป็นหลักประกันที่ดีที่สุดในการป้องกันไม่ให้มรดกดิจิทัลของคุณสูญหายไปตลอดกาล และส่งต่อไปยังทายาทได้อย่างสมบูรณ์ตามเจตนารมณ์