Bangkok Art Biennale 2025: ไฮไลท์-พิกัด-ศิลปินห้ามพลาด

มหกรรมศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ Bangkok Art Biennale 2025: ไฮไลท์-พิกัด-ศิลปินห้ามพลาด กลับมาสร้างปรากฏการณ์ทางศิลปะครั้งสำคัญทั่วกรุงเทพมหานครอีกครั้ง ในฐานะเทศกาลศิลปะครั้งที่สี่ ซึ่งจะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 24 ตุลาคม 2567 ถึง 25 กุมภาพันธ์ 2568 งานครั้งนี้จัดขึ้นภายใต้แนวคิดหลัก “Nurture Gaia” (โอบอุ้มโลก) ที่มุ่งเน้นการสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ พร้อมนำเสนอผลงานจากศิลปินชั้นนำ 76 คน จาก 39 ประเทศทั่วโลก ผ่านพื้นที่จัดแสดง 11 แห่งทั่วกรุงเทพฯ ที่ผสมผสานระหว่างมรดกทางวัฒนธรรมและพื้นที่สมัยใหม่ได้อย่างลงตัว

ภาพรวมของ Bangkok Art Biennale 2025

Bangkok Art Biennale หรือ BAB คือเทศกาลศิลปะร่วมสมัยที่จัดขึ้นทุกสองปี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเปลี่ยนกรุงเทพฯ ให้เป็นศูนย์กลางของงานศิลปะระดับโลก สำหรับ BAB 2025 ซึ่งเป็นครั้งที่สี่ ได้รับการจัดขึ้นภายใต้ชื่ออย่างเป็นทางการว่า “Nurture Gaia” แนวคิดนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากสมมติฐานไกอา (Gaia Hypothesis) ซึ่งมองว่าโลกเปรียบเสมือนสิ่งมีชีวิตขนาดใหญ่ที่มีกลไกการทำงานเชื่อมโยงกันเป็นระบบเดียว เทศกาลครั้งนี้จึงเป็นการเชื้อเชิญให้ศิลปินและผู้ชมร่วมกันสำรวจและตีความบทบาทของมนุษย์ในการดูแลรักษา “พระแม่ธรณี” หรือโลกใบนี้

งานนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อวงการศิลปะร่วมสมัยในประเทศไทยและระดับนานาชาติ เพราะเป็นเวทีที่เปิดโอกาสให้เกิดการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมและความคิดสร้างสรรค์ โดยนำเสนอประเด็นทางสังคมและสิ่งแวดล้อมที่กำลังเป็นที่สนใจของคนทั่วโลก ผ่านการแสดงออกทางศิลปะที่ไร้พรมแดน การจัดงานครอบคลุมระยะเวลาประมาณ 4 เดือน ตั้งแต่ปลายปี 2567 ถึงต้นปี 2568 ทำให้ผู้ที่สนใจมีเวลา 충분ในการเดินทางไปสัมผัสประสบการณ์และชมผลงานศิลปะตามสถานที่ต่างๆ ทั่วกรุงเทพฯ

เจาะลึกธีม “Nurture Gaia”: การโอบอุ้มโลกผ่านงานศิลป์

แนวคิด “Nurture Gaia” เป็นหัวใจสำคัญที่ขับเคลื่อนการสร้างสรรค์ผลงานทั้งหมดใน Bangkok Art Biennale 2025 โดยธีมนี้เป็นการตีความถึงโลกในฐานะ “พระแม่ธรณี” ผู้ให้กำเนิดและหล่อเลี้ยงทุกชีวิต ซึ่งกำลังเผชิญกับวิกฤตการณ์ต่างๆ ที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์

ความหมายและความสำคัญของธีม

สมมติฐานไกอาที่มาของธีมนี้ มองว่าโลกไม่ใช่เพียงดาวเคราะห์ที่ไร้ชีวิต แต่เป็นระบบนิเวศที่ซับซ้อนและมีชีวิตชีวา ซึ่งทุกองค์ประกอบล้วนส่งผลกระทบต่อกันและกัน ศิลปินที่เข้าร่วมงานจึงได้รับโจทย์ให้สร้างสรรค์ผลงานที่สะท้อนถึงความเชื่อมโยงนี้ ไม่ว่าจะเป็นการเชิดชูความงามของธรรมชาติ การวิพากษ์วิจารณ์การทำลายล้างสิ่งแวดล้อม หรือการเสนอทางออกและสร้างความหวังในการฟื้นฟูโลกใบนี้ แนวคิดนี้ยังเชื่อมโยงกับตำนานและคติความเชื่อเรื่องสตรีเพศในฐานะผู้สร้างและผู้ดูแล ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของแนวคิดสตรีนิยมเชิงนิเวศ (Ecofeminism) ที่กำลังเคลื่อนไหวอยู่ในวงการศิลปะไทยและทั่วโลก

ธีม “Nurture Gaia” มุ่งเน้นไปที่พระแม่ธรณีในฐานะผู้ให้กำเนิดและหล่อเลี้ยงชีวิต เพื่อกระตุ้นให้เกิดการตระหนักรู้ถึงปัญหาระดับโลกที่เร่งด่วน ทั้งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ, นิเวศวิทยา, สตรีนิยม, มานุษยวิทยา และการเมืองเรื่องเวลาและสถานที่

ศิลปะที่สะท้อนประเด็นเร่งด่วนระดับโลก

ผลงานศิลปะใน BAB 2025 จะทำหน้าที่เป็นกระจกสะท้อนปัญหาร่วมสมัยที่มนุษยชาติกำลังเผชิญหน้า ไม่ว่าจะเป็นภาวะโลกร้อน, การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ, ความไม่เท่าเทียมทางเพศ และปัญหาทางมานุษยวิทยา ศิลปะเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงวัตถุเพื่อความสวยงาม แต่เป็นเครื่องมือสื่อสารที่ทรงพลังในการกระตุ้นให้เกิดการถกเถียงและสร้างความตระหนักรู้ในสังคมวงกว้าง ผู้ชมจะได้พบกับการตีความประเด็นเหล่านี้ผ่านสื่อที่หลากหลาย ตั้งแต่ประติมากรรมขนาดมหึมา ไปจนถึงศิลปะการแสดงสดที่เปิดให้ผู้ชมเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของผลงาน

ไฮไลท์ผลงานศิลปะที่ไม่ควรพลาดใน BAB 2025

BAB 2025 รวบรวมผลงานศิลปะที่น่าสนใจและสร้างแรงสั่นสะเทือนจากศิลปินทั่วโลก โดยมีชิ้นงานไฮไลท์หลายชิ้นที่แสดงให้เห็นถึงความหลากหลายในการตีความธีม “Nurture Gaia” ได้อย่างน่าทึ่ง

Adel Abdessemed: ประติมากรรมที่ท้าทายความคิด

Adel Abdessemed ศิลปินชาวฝรั่งเศสผู้มีชื่อเสียงจากผลงานที่มักจะท้าทายและกระตุ้นให้ผู้ชมตั้งคำถาม ได้นำเสนอประติมากรรมนกพิราบขนาดใหญ่สูง 3 เมตร ซึ่งถูกติดตั้งพร้อมกับวัตถุที่ดูคล้ายระเบิดไดนาไมต์ ผลงานชิ้นนี้อาจตีความได้ถึงสันติภาพที่เปราะบางและความรุนแรงที่แฝงตัวอยู่ในสังคมปัจจุบัน เป็นการสร้างบทสนทนาที่ทรงพลังเกี่ยวกับความขัดแย้งและการอยู่ร่วมกัน

ญาณวิทย์ กุญแจทอง: สัจธรรมแห่งธรรมชาติ

ศิลปินไทย ญาณวิทย์ กุญแจทอง สร้างสรรค์ผลงานศิลปะจัดวางบนพื้นขนาดใหญ่ ด้วยการนำต้นไทรที่ถูกบดมาจัดเรียงเป็นลวดลายที่งดงาม มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางถึง 5 เมตร ผลงานชิ้นนี้ชวนให้นึกถึง “มณฑลทราย” (Sand Mandala) ในพิธีกรรมทางศาสนา ซึ่งสื่อถึงสัจธรรมของชีวิตที่เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป เป็นการสะท้อนวัฏจักรของธรรมชาติและความเชื่อมโยงระหว่างชีวิตกับความตาย

Choi Jeong Hwa: ดอกไม้แห่งจินตนาการ

Choi Jeong Hwa ศิลปินชาวเกาหลีใต้ที่เคยสร้างความประทับใจด้วยผลงานประติมากรรมเป่าลมรูปผักผลไม้ขนาดยักษ์ กลับมาพร้อมกับผลงานใหม่ คือประติมากรรมดอกแดนดิไลออนสูง 8 เมตร ที่สร้างขึ้นจากชามและหม้อ ผลงานของเขามักมีสีสันสดใสและดูสนุกสนาน แต่ในขณะเดียวกันก็แฝงนัยยะถึงการบริโภคนิยมและวัฒนธรรมสมัยใหม่ ชิ้นงานของเขามักกลายเป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยมและดึงดูดผู้ชมให้เข้ามามีปฏิสัมพันธ์กับงานศิลปะ

Chitra Ganesh: เรื่องเล่าสตรีนิยมผ่านลายเส้น

Chitra Ganesh ศิลปินชาวอินเดีย-อเมริกัน นำเสนอผลงานศิลปะจัดวางขนาดใหญ่ในชื่อ ‘The Thick of Time’ ที่ได้รับอิทธิพลจากหนังสือการ์ตูน ผลงานของเธอโดดเด่นด้วยการใช้ตัวละครเอกหญิงเป็นผู้ดำเนินเรื่อง เพื่อบอกเล่าเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับตำนาน สตรีนิยม และการเมือง ผลงานชิ้นนี้จะจัดแสดงที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หอศิลป สร้างประสบการณ์ที่แปลกใหม่ให้แก่ผู้ชม

ศิลปะการแสดงสด (Performance Art)

แม้ว่าในครั้งนี้จะมีสัดส่วนที่ลดลงจากปีก่อนๆ แต่ศิลปะการแสดงสดยังคงเป็นส่วนสำคัญของ BAB 2025 โดยมีศิลปินอย่าง Moe Satt และ Aleksandar Timotić ที่นำเสนอผลงานซึ่งผสมผสานประเด็นทางการเมืองและเปิดให้ผู้ชมเข้ามามีส่วนร่วม ศิลปะประเภทนี้สร้างประสบการณ์ที่สดใหม่และเป็นกันเอง ทำให้ผู้ชมไม่ได้เป็นเพียงผู้สังเกตการณ์ แต่เป็นส่วนหนึ่งของงานศิลปะด้วย

สำรวจพิกัดจัดแสดง 11 แห่งทั่วกรุงเทพฯ

ความพิเศษของ Bangkok Art Biennale คือการใช้พื้นที่ทั่วทั้งเมืองเป็นแกลเลอรีจัดแสดงงานศิลปะ สำหรับ BAB 2025 มีการเลือกใช้สถานที่ 11 แห่ง ที่มีความหลากหลายทั้งในเชิงประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และไลฟ์สไตล์ เพื่อสร้างบรรยากาศการชมงานที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละพื้นที่ การผสมผสานระหว่างพื้นที่เก่าแก่ทางศาสนากับศูนย์กลางศิลปะร่วมสมัยและย่านการค้าสมัยใหม่ ทำให้ศิลปะสามารถเข้าถึงผู้คนได้ในวงกว้าง

ทำความรู้จักศิลปินน่าจับตามอง

BAB 2025 เป็นเวทีที่รวบรวมศิลปินที่มีความหลากหลายทั้งในด้านเชื้อชาติและแนวทางการทำงาน ทำให้ผู้ชมมีโอกาสได้สัมผัสกับมุมมองทางศิลปะที่แตกต่างกัน

ศิลปินนานาชาติผู้ทรงอิทธิพล

• Adel Abdessemed (ฝรั่งเศส): มีชื่อเสียงจากผลงานที่ยั่วยุและชวนให้ขบคิด มักใช้สื่อที่หลากหลายเพื่อวิพากษ์วิจารณ์ประเด็นทางสังคมและการเมือง
• Choi Jeong Hwa (เกาหลีใต้): เป็นที่รู้จักจากประติมากรรมเป่าลมขนาดใหญ่ที่มีสีสันสดใสและดูขี้เล่น แต่แฝงนัยยะถึงวัฒนธรรมบริโภคนิยม
• Chitra Ganesh (อินเดีย/สหรัฐอเมริกา): สร้างสรรค์ผลงานศิลปะจัดวางที่ได้รับแรงบันดาลใจจากหนังสือการ์ตูน เพื่อสำรวจประเด็นสตรีนิยมและตำนานปรัมปรา
• Amanda Heng (สิงคโปร์): ศิลปินสาย Performance Art ที่ทำงานสำรวจอัตลักษณ์ของผู้หญิงเอเชียและแบบแผนทางเพศในสังคม
• Daniela Comani (อิตาลี): ใช้ภาษาของสื่อเพื่อตั้งคำถามเกี่ยวกับเพศสภาพและโครงสร้างอำนาจชายเป็นใหญ่ โดยเฉพาะในผลงานที่เกี่ยวข้องกับประเด็นการฆาตกรรมผู้หญิง (femicide)
• Guerreiro do Divino Amor: ศิลปินผู้สร้างสรรค์ผลงานที่ผสมผสานระหว่างข้อเท็จจริงและเรื่องแต่ง เพื่อสำรวจภูมิทัศน์ทางการเมืองและสังคม

ศิลปินไทยที่น่าจับตา

• ญาณวิทย์ กุญแจทอง: เป็นที่รู้จักจากผลงานศิลปะจัดวางที่ใช้วัสดุจากธรรมชาติ เช่น ต้นไทรบด เพื่อสะท้อนถึงวัฏจักรของชีวิตและความตาย
• กัญญา เจริญศุภกุล: ผลงานจิตรกรรมนามธรรม “Whitewash for Mother Earth” ของเธอเป็นหนึ่งในชิ้นงานที่น่าสนใจ ซึ่งสะท้อนถึงธีมทางนิเวศวิทยาของงาน

ศิลปินสาย Performance Art และประเด็นทางสังคม

• Moe Satt และ Aleksandar Timotić: ศิลปินกลุ่มนี้มุ่งเน้นการสร้างสรรค์ผลงานที่ต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของผู้ชม และมักสอดแทรกประเด็นทางการเมืองและสังคมเข้าไปในการแสดง

กิจกรรมพิเศษและประสบการณ์ที่มากกว่าการชมงานศิลปะ

นอกจากการจัดแสดงผลงานศิลปะแล้ว Bangkok Art Biennale 2025 ยังมีกิจกรรมเสริมเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจและเปิดพื้นที่สำหรับการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น โดยในช่วงต้นของเทศกาลระหว่างวันที่ 24-26 ตุลาคม 2567 จะมีการจัดงานเสวนา (Symposium) ขึ้นที่โรงแรม W Bangkok และหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) ซึ่งจะเป็นเวทีสำหรับศิลปิน ภัณฑารักษ์ และนักวิชาการ ในการอภิปรายเกี่ยวกับแนวคิดของงานและประเด็นต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

นอกจากนี้ เทศกาลยังคงเน้นย้ำถึงประสบการณ์แบบมีปฏิสัมพันธ์ (Interactive Experiences) ที่ส่งเสริมให้ผู้ชมไม่ได้เป็นเพียงผู้รับชมฝ่ายเดียว แต่สามารถเข้าไปมีส่วนร่วมกับผลงานศิลปะได้โดยตรง ตัวอย่างเช่น ผลงานของ Choi Jeong Hwa ที่มักจะเปิดโอกาสให้ผู้ชมเข้าไปถ่ายภาพและสัมผัสกับงานอย่างใกล้ชิด หรือศิลปะการแสดงสดที่ต้องการการตอบสนองจากผู้ชมเพื่อทำให้ผลงานสมบูรณ์ ประสบการณ์เหล่านี้ช่วยลดระยะห่างระหว่างศิลปะกับผู้ชม และทำให้ศิลปะร่วมสมัยเป็นเรื่องที่เข้าถึงได้ง่ายขึ้นสำหรับทุกคน

บทสรุป: ความสำคัญของ BAB 2025 ในเวทีศิลปะโลกร่วมสมัย

Bangkok Art Biennale 2025 ภายใต้แนวคิด “Nurture Gaia” ถือเป็นอีกหนึ่งหมุดหมายสำคัญของวงการศิลปะร่วมสมัยในประเทศไทยและระดับนานาชาติ เทศกาลครั้งนี้ไม่เพียงแต่นำเสนอผลงานศิลปะที่เปี่ยมด้วยสุนทรียภาพและความคิดสร้างสรรค์ แต่ยังทำหน้าที่เป็นเวทีสำคัญในการขับเคลื่อนบทสนทนาเกี่ยวกับประเด็นเร่งด่วนของโลก ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และสตรีนิยม การกระจายพื้นที่จัดแสดงไปยังสถานที่สำคัญต่างๆ ทั่วกรุงเทพฯ เป็นการเชื่อมโยงศิลปะเข้ากับวิถีชีวิตและมรดกทางวัฒนธรรมของเมืองได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การรวมตัวของศิลปินชั้นนำจากทั่วโลกและศิลปินไทยที่น่าจับตามอง ทำให้ BAB 2025 เป็นเทศกาลที่ไม่ควรพลาดสำหรับผู้ที่สนใจในศิลปะ วัฒนธรรม และประเด็นทางสังคมร่วมสมัย เป็นโอกาสอันดีในการสำรวจความคิดสร้างสรรค์ที่ไร้ขีดจำกัด และร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการ “โอบอุ้มโลก” ผ่านมุมมองทางศิลปะที่อาจสร้างแรงบันดาลใจและนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในอนาคต