อัปสกิลรับ AI: 5 ทักษะที่บริษัทไทยแย่งตัวตัวในปี 2569

การเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์เศรษฐกิจและตลาดแรงงานของประเทศไทยอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ทักษะที่เคยเป็นที่ต้องการในอดีตอาจไม่เพียงพออีกต่อไป การปรับตัวและพัฒนาทักษะใหม่จึงกลายเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับบุคลากรที่ต้องการความก้าวหน้าและความมั่นคงในสายอาชีพ

ประเด็นสำคัญที่ควรทราบ

• ภายในปี 2569 ตลาดแรงงานไทยจะต้องการบุคลากรที่มีทักษะด้าน AI และดิจิทัลสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เพื่อตอบสนองต่อนโยบายการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศ
• ทักษะ 5 ประการที่เป็นที่ต้องการสูงสุด ได้แก่ วิสัยทัศน์เชิงกลยุทธ์ด้าน AI, วิทยาศาสตร์ข้อมูล, การประยุกต์ใช้ระบบอัตโนมัติ, การแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ด้วย AI และการเรียนรู้ตลอดชีวิต
• ภาครัฐและเอกชนต่างลงทุนมหาศาลในโครงการ reskilling และ upskilling เพื่อเตรียมความพร้อมให้แก่แรงงาน แต่ความรับผิดชอบสูงสุดยังคงอยู่ที่ตัวบุคคลในการพัฒนาตนเอง
• ทักษะที่ผสมผสานความเข้าใจทางเทคนิคเข้ากับความสามารถของมนุษย์ เช่น ความคิดสร้างสรรค์และการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ จะเป็นสิ่งที่ AI ไม่สามารถทดแทนได้และมีมูลค่าสูง
• ความสามารถในการปรับตัวและเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ๆ อย่างต่อเนื่อง จะเป็นปัจจัยชี้ขาดความอยู่รอดในสายอาชีพในยุคที่ทักษะต่างๆ อาจล้าสมัยได้อย่างรวดเร็ว

ยุคใหม่ของตลาดแรงงานไทย: เมื่อ AI คือตัวแปรสำคัญ

บทความนี้จะวิเคราะห์และเจาะลึกเกี่ยวกับ อัปสกิลรับ AI: 5 ทักษะที่บริษัทไทยแย่งตัวตัวในปี 2569 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ประเทศไทยตั้งเป้าหมายในการผสานเทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์เข้ากับทุกภาคส่วนของอุตสาหกรรม การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เป็นเพียงกระแส แต่เป็นยุทธศาสตร์ชาติที่ทั้งภาครัฐและเอกชนกำลังผลักดันอย่างจริงจัง โดยมีเป้าหมายเพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศให้อยู่ใน 30 อันดับแรกของโลกด้านดิจิทัล ความมุ่งมั่นดังกล่าวสะท้อนผ่านการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและโครงการพัฒนาทักษะบุคลากรจำนวนมาก โดยเฉพาะการส่งเสริมกลุ่มธุรกิจ SMEs และสตาร์ทอัพให้สามารถนำ AI ไปใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ปรากฏการณ์นี้ส่งผลโดยตรงต่อตลาดแรงงาน ทำให้บุคลากรทุกระดับจำเป็นต้องทบทวนและพัฒนาศักยภาพของตนเองเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการใหม่ๆ องค์กรต่าง ๆ กำลังมองหาพนักงานที่ไม่เพียงแต่มีความสามารถในการทำงานประจำ แต่ต้องมีทักษะที่สามารถทำงานร่วมกับ AI หรือใช้ AI เป็นเครื่องมือเพื่อสร้างสรรค์นวัตกรรมและเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานได้ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE) ได้กำหนดยุทธศาสตร์ 6 ด้านสำหรับปีงบประมาณ 2569 ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่โครงสร้างพื้นฐานไปจนถึงการประยุกต์ใช้ AI ในภาคอุตสาหกรรม เกษตรกรรม และบริการ ขณะที่สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (depa) ได้จัดสรรงบประมาณกว่า 1.3 พันล้านบาทเพื่อสนับสนุนการใช้ AI ในกลุ่ม SMEs โดยเฉพาะ สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นสัญญาณที่ชัดเจนว่า ตลาดแรงงานในอีกไม่กี่ปีข้างหน้าจะให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับทักษะที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยี AI

เจาะลึก 5 ทักษะที่จำเป็นอย่างยิ่งในปี 2569

จากการวิเคราะห์ข้อมูลล่าสุดจากภาควิชาการ ภาครัฐ และภาคอุตสาหกรรม พบว่ามีทักษะ 5 ประการที่โดดเด่นและกลายเป็นที่ต้องการอย่างสูงสำหรับบริษัทในประเทศไทยในปี 2569 ทักษะเหล่านี้ไม่ใช่แค่ความสามารถทางเทคนิค แต่เป็นการผสมผสานระหว่างความเข้าใจในเทคโนโลยีและความสามารถเฉพาะตัวของมนุษย์ที่ไม่สามารถถูกทดแทนได้โดยง่าย

1. วิสัยทัศน์เชิงกลยุทธ์และความเข้าใจด้าน AI (Strategic AI Vision & Literacy)

ทักษะนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การรู้ว่า AI คืออะไร แต่หมายถึงความสามารถในการมองเห็นภาพรวมว่า AI จะสามารถเปลี่ยนแปลงโมเดลธุรกิจและสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันได้อย่างไร ผู้บริหารและผู้จัดการที่มีทักษะนี้จะสามารถประเมินศักยภาพ ข้อจำกัด และผลกระทบเชิงกลยุทธ์ของ AI ที่มีต่ออุตสาหกรรมของตนเองได้ พวกเขาสามารถตัดสินใจได้อย่างชาญฉลาดว่าจะนำเทคโนโลยี AI มาปรับใช้ในส่วนใดขององค์กรจึงจะเกิดประโยชน์สูงสุด ไม่ใช่เพียงแค่การทำตามกระแส

ในปัจจุบัน AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมืออีกต่อไป แต่เป็นพลังขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ องค์กรต่างๆ จึงต้องการผู้นำที่สามารถบูรณาการ AI เข้ากับกลยุทธ์ระยะยาวของบริษัทได้อย่างลงตัว แทนที่จะมองว่าเป็นการลงทุนด้านเทคโนโลยีเพียงชั่วคราว ความสามารถในการวางแผนและชี้นำทิศทางขององค์กรในยุค AI จึงเป็นคุณสมบัติที่ล้ำค่าและเป็นที่ต้องการอย่างยิ่ง

2. วิทยาศาสตร์ข้อมูลและการวิเคราะห์ Big Data (Data Science & Big Data Analytics)

ข้อมูลคือหัวใจสำคัญของระบบ AI ทักษะด้านวิทยาศาสตร์ข้อมูลจึงเป็นพื้นฐานที่ขาดไม่ได้สำหรับแทบทุกอุตสาหกรรม ทักษะนี้ครอบคลุมตั้งแต่กระบวนการรวบรวม การทำความสะอาดข้อมูล (Data Cleaning) การวิเคราะห์ และการตีความชุดข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) โดยใช้เครื่องมือ AI และ Machine Learning เพื่อสกัดหาข้อมูลเชิงลึก (Insights) ที่มีประโยชน์ต่อการตัดสินใจทางธุรกิจ

บุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญด้านนี้เป็นที่ต้องการอย่างสูงในหลากหลายสายงาน ไม่ว่าจะเป็นการเงิน การตลาด หรือการปฏิบัติการ เนื่องจากพวกเขาสามารถเปลี่ยนข้อมูลดิบที่ไร้ความหมายให้กลายเป็นกลยุทธ์ที่จับต้องได้ เช่น การวิเคราะห์พฤติกรรมลูกค้าเพื่อนำเสนอผลิตภัณฑ์ที่ตรงใจ หรือการคาดการณ์แนวโน้มตลาดเพื่อวางแผนการผลิตได้อย่างแม่นยำ ทักษะนี้จึงได้รับการจัดอันดับให้เป็นหนึ่งในทักษะที่เป็นที่ต้องการสูงสุดอย่างต่อเนื่องในรายงานอนาคตของงาน (Future of Jobs Reports) ทั่วโลก

3. การประยุกต์ใช้ AI และระบบอัตโนมัติ (AI Implementation & Automation)

นอกเหนือจากความเข้าใจเชิงทฤษฎีแล้ว ความสามารถในการนำ AI ไปใช้งานได้จริงเป็นอีกหนึ่งทักษะที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง ทักษะนี้หมายถึงการระบุกระบวนการทำงานที่เหมาะสมกับการใช้ระบบอัตโนมัติ การเลือกเครื่องมือ AI ที่ถูกต้อง และการควบคุมดูแลการติดตั้งใช้งานในบริบททางธุรกิจจริง เช่น การแปลงเอกสารกระดาษให้เป็นดิจิทัล (Document Digitization) การจัดการพลังงานในโรงงานอุตสาหกรรม หรือการใช้ Chatbot เพื่อให้บริการลูกค้า

กลุ่มธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ในประเทศไทยกำลังมองหาวิธีการลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานอย่างจริงจัง ซึ่งการนำระบบอัตโนมัติที่ขับเคลื่อนด้วย AI เข้ามาใช้ถือเป็นคำตอบที่ตรงจุด ส่งผลให้เกิดความต้องการผู้เชี่ยวชาญด้านการประยุกต์ใช้ AI เพิ่มขึ้นอย่างมาก บุคลากรกลุ่มนี้เปรียบเสมือนสะพานเชื่อมระหว่างเทคโนโลยีและภาคธุรกิจ ทำให้การลงทุนใน AI เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม

4. การแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ด้วย AI (Creative Problem-Solving with AI)

ในขณะที่ AI สามารถทำงานซ้ำซากและงานวิเคราะห์ที่ซับซ้อนได้ดีกว่ามนุษย์ แต่สิ่งที่ AI ยังทำไม่ได้คือการมีความคิดสร้างสรรค์ ทักษะในการใช้ AI เป็นเครื่องมือเพื่อแก้ปัญหาทางธุรกิจที่แปลกใหม่จึงกลายเป็นทักษะที่มีมูลค่าสูง ซึ่งรวมถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ การเพิ่มประสิทธิภาพห่วงโซ่อุปทานในรูปแบบที่ไม่เคยมีมาก่อน หรือการสร้างประสบการณ์เฉพาะบุคคล (Personalization) ให้กับลูกค้าในระดับที่ลึกซึ้ง

ระบบอัตโนมัติอาจเข้ามาทดแทนงานประจำ แต่นวัตกรรมที่ขับเคลื่อนความได้เปรียบในการแข่งขันนั้นเกิดจากการประยุกต์ใช้ AI อย่างสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นทักษะที่ยังคงต้องการความสามารถของมนุษย์เป็นหลัก

ทักษะนี้เป็นการผสมผสานระหว่างความเข้าใจทางเทคนิคและความสามารถในการคิดนอกกรอบ คนที่มีทักษะนี้จะมองเห็นโอกาสในการใช้ AI ที่คนอื่นมองไม่เห็น และสามารถตั้งคำถามที่ถูกต้องเพื่อนำไปสู่การแก้ปัญหาที่สร้างผลกระทบในวงกว้างได้

5. การเรียนรู้ตลอดชีวิตและความสามารถในการปรับตัว (Continuous Learning & Adaptability)

เทคโนโลยี AI และดิจิทัลเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วมาก ความรู้ที่เชี่ยวชาญในวันนี้อาจล้าสมัยได้ในวันพรุ่งนี้ ดังนั้น ทักษะที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่ความรู้ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง แต่เป็น “ความสามารถในการเรียนรู้” สิ่งใหม่ๆ ได้อย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว บุคลากรต้องมีความกระตือรือร้นในการอัปเดตความรู้เกี่ยวกับ AI และปรับตัวให้เข้ากับเครื่องมือและวิธีการทำงานใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นตลอดเวลา

มีการคาดการณ์ว่าทักษะงานประมาณ 70% อาจล้าสมัยภายในปี 2573 เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ดังนั้น การเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) จึงไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไป แต่เป็นสิ่งจำเป็นเพื่อความอยู่รอดและความก้าวหน้าในสายอาชีพ องค์กรต่างๆ ให้ความสำคัญกับพนักงานที่มีทัศนคติที่พร้อมจะเรียนรู้และปรับตัว เพราะคนกลุ่มนี้คือผู้ที่จะสามารถนำพาองค์กรให้ก้าวทันโลกที่เปลี่ยนแปลงไปได้

ภาพรวมเปรียบเทียบ 5 ทักษะสำคัญแห่งอนาคต

แนวโน้มการพัฒนาบุคลากร: ภาพสะท้อนจากตลาดแรงงานจริง

ความต้องการทักษะทั้ง 5 ประการนี้ไม่ได้เป็นเพียงแนวคิดเชิงทฤษฎี แต่ได้ปรากฏให้เห็นเป็นรูปธรรมแล้วในตลาดแรงงานปัจจุบัน ผ่านแนวโน้มการพัฒนาบุคลากรที่สำคัญหลายประการ

กระแสการ Reskill และ Upskill ที่เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด

จำนวนผู้ที่ลงทะเบียนเรียนในหลักสูตรระยะสั้นเพื่อพัฒนาทักษะด้าน AI ได้พุ่งสูงขึ้นอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน สถาบันต่างๆ รายงานว่ามีผู้เรียนหลายหมื่นคน โดยครึ่งหนึ่งของผู้เรียนระบุว่าแรงจูงใจสำคัญคือความต้องการทักษะด้าน AI ที่เพิ่มขึ้นในที่ทำงาน สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าบุคลากรในวงกว้างตระหนักถึงความจำเป็นในการปรับตัวและกำลังลงมือพัฒนาตนเองอย่างจริงจัง

ความคาดหวังใหม่ขององค์กรและนายจ้าง

ข้อมูลสำรวจชี้ว่า 85% ของนายจ้างเชื่อว่าการปรับทักษะ (reskilling) ให้กับพนักงานปัจจุบันเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง ในขณะเดียวกัน 70% ของนายจ้างก็กำลังมองหาพนักงานใหม่ที่มีทักษะด้าน AI และดิจิทัลขั้นสูงอย่างจริงจัง ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าองค์กรต่างๆ กำลังปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ด้านทรัพยากรบุคคลครั้งใหญ่ โดยให้ความสำคัญกับความสามารถด้านดิจิทัลเป็นอันดับแรกๆ

ความจำเป็นในการเปลี่ยนผ่านสู่สายอาชีพใหม่

สำหรับแรงงานที่ไม่สามารถปรับตัวให้เข้ากับการทำงานร่วมกับ AI ได้ อาจมีความจำเป็นต้องเปลี่ยนไปสู่สายอาชีพอื่นที่กำลังเติบโต เช่น อุตสาหกรรมพลังงานหมุนเวียน การดูแลสุขภาพ หรือสาขาอื่นๆ ที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี ซึ่งยังคงมีความต้องการแรงงานมนุษย์สูง การวางแผนเส้นทางอาชีพในระยะยาวจึงต้องคำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีเหล่านี้ด้วย

บทสรุป: การเตรียมความพร้อมคือกุญแจสู่อนาคต

ภายในปี 2569 บริษัทในประเทศไทยจะแข่งขันกันอย่างเข้มข้นเพื่อดึงดูดบุคลากรที่มีความสามารถโดดเด่นใน 5 ทักษะสำคัญ ได้แก่ วิสัยทัศน์เชิงกลยุทธ์ด้าน AI, ความเชี่ยวชาญด้านการวิเคราะห์ข้อมูล, ความสามารถในการประยุกต์ใช้ AI และระบบอัตโนมัติ, ทักษะการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ และความมุ่งมั่นในการเรียนรู้และปรับตัวอย่างต่อเนื่อง ทักษะเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงคุณสมบัติเสริมอีกต่อไป แต่ได้กลายเป็นปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นต่อการจ้างงานและความสำเร็จทางธุรกิจในอนาคตของประเทศไทยที่ขับเคลื่อนด้วย AI

แม้ว่าภาครัฐและภาคเอกชนจะลงทุนอย่างหนักในโครงการริเริ่มต่างๆ เพื่อยกระดับทักษะของประชากร แต่ท้ายที่สุดแล้วความรับผิดชอบที่สำคัญที่สุดยังคงอยู่ที่ตัวบุคคลและองค์กรเองในการเริ่มต้นพัฒนาขีดความสามารถเหล่านี้อย่างจริงจัง การเตรียมความพร้อมตั้งแต่วันนี้ คือหนทางเดียวที่จะทำให้ไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลังในเศรษฐกิจดิจิทัลที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและไม่หยุดนิ่ง