เงินบาทดิจิทัล (CBDC) คืออะไร? ใช้แทนเงินสด-แอปธนาคาร?

ในยุคที่เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทในทุกมิติของชีวิต ระบบการเงินก็กำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญเช่นกัน หนึ่งในนวัตกรรมที่น่าจับตามองที่สุดคือการพัฒนาสกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลาง หรือ Central Bank Digital Currency (CBDC) ซึ่งสำหรับประเทศไทยนั้นมาในรูปแบบของ “เงินบาทดิจิทัล” ที่กำลังอยู่ระหว่างการพัฒนาและทดสอบโดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)

ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับเงินบาทดิจิทัล

• เงินบาทดิจิทัล (CBDC) คือ เงินสกุลบาทในรูปแบบดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารแห่งประเทศไทย มีสถานะเป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย เทียบเท่ากับธนบัตรและเหรียญกษาปณ์
• มูลค่าคงที่: เงินบาทดิจิทัลมีมูลค่าตรึงอยู่กับเงินบาทแบบ 1:1 จึงไม่มีความผันผวนของราคาเหมือนคริปโทเคอร์เรนซี ทำให้เหมาะสำหรับการใช้งานในชีวิตประจำวัน
• แตกต่างจากเงินในแอปธนาคาร: เงินบาทดิจิทัลเป็นหนี้สินของธนาคารกลางโดยตรง ขณะที่เงินฝากในบัญชีธนาคารเป็นหนี้สินของธนาคารพาณิชย์ ซึ่งมีความแตกต่างในด้านความเสี่ยงและโครงสร้าง
• เพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุน: การใช้ CBDC ช่วยให้การชำระเงินรวดเร็วขึ้น ลดต้นทุนในการจัดการเงินสด และเป็นโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินที่ทันสมัยสำหรับอนาคต
• สถานะปัจจุบัน: ธนาคารแห่งประเทศไทยกำลังอยู่ในช่วงทดสอบการใช้งานเงินบาทดิจิทัลในวงจำกัด (Pilot Test) เพื่อประเมินผลกระทบและความพร้อมก่อนการใช้งานในวงกว้าง

บทบาทและความสำคัญของเงินบาทดิจิทัลในยุคใหม่

การเกิดขึ้นของ เงินบาทดิจิทัล (CBDC) คืออะไร? ใช้แทนเงินสด-แอปธนาคาร? คำถามนี้สะท้อนถึงความสนใจและการเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์ทางการเงินทั่วโลกที่กำลังมุ่งสู่ระบบดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ เงินบาทดิจิทัลไม่ได้เป็นเพียงแค่การนำเงินบาทมาอยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์เท่านั้น แต่ยังเป็นโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินยุคใหม่ที่อาจส่งผลกระทบต่อทั้งประชาชน ภาคธุรกิจ และการดำเนินนโยบายของภาครัฐ การทำความเข้าใจแนวคิดนี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับทุกคน เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับอนาคตทางการเงินที่กำลังจะมาถึง

ในปัจจุบัน ประเทศไทยมีระบบการชำระเงินดิจิทัลที่แข็งแกร่งอยู่แล้ว เช่น ระบบพร้อมเพย์ และแอปพลิเคชัน Mobile Banking ของธนาคารพาณิชย์ต่างๆ อย่างไรก็ตาม การพัฒนาเงินบาทดิจิทัลมีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างเสถียรภาพของระบบการเงินโดยรวม เพิ่มทางเลือกในการชำระเงินที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสูงสุดภายใต้การกำกับดูแลของธนาคารกลางโดยตรง อีกทั้งยังเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้การดำเนินนโยบายการเงินในอนาคตมีความยืดหยุ่นและตอบสนองต่อสภาวะเศรษฐกิจได้อย่างทันท่วงทีมากขึ้น

เจาะลึกแนวคิด: เงินบาทดิจิทัล (CBDC) คืออะไร?

เพื่อให้เข้าใจถึงแก่นแท้ของเงินบาทดิจิทัล จำเป็นต้องศึกษาคำนิยาม ลักษณะสำคัญ และเทคโนโลยีที่อยู่เบื้องหลัง รวมถึงประเภทต่างๆ ของ CBDC ที่มีการพัฒนาขึ้นทั่วโลก

นิยามและลักษณะพื้นฐานของ CBDC

เงินบาทดิจิทัล (Retail CBDC) คือ สกุลเงินบาทที่ออกโดยธนาคารแห่งประเทศไทยในรูปแบบดิจิทัล มีคุณสมบัติเป็นเงินที่ใช้ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย (Legal Tender) เช่นเดียวกับธนบัตรและเหรียญที่ใช้กันในปัจจุบัน ซึ่งหมายความว่าร้านค้าและบุคคลทั่วไปไม่สามารถปฏิเสธการรับชำระหนี้ด้วยเงินบาทดิจิทัลได้ หากมีการประกาศใช้งานอย่างเป็นทางการ

ลักษณะสำคัญที่ทำให้ CBDC แตกต่างจากสินทรัพย์ดิจิทัลประเภทอื่น ๆ ได้แก่:

• เป็นหนี้สินของธนาคารกลาง: เงินบาทดิจิทัลที่ประชาชนถือครอง จะมีสถานะเป็นหนี้สินของธนาคารแห่งประเทศไทยโดยตรง ซึ่งถือเป็นสินทรัพย์ทางการเงินที่มีความเสี่ยงด้านเครดิตต่ำที่สุดในประเทศ
• มูลค่าคงที่: 1 บาทดิจิทัล มีมูลค่าเท่ากับ 1 บาทเสมอ ไม่มีความผันผวนของราคาจากการเก็งกำไรเหมือนคริปโทเคอร์เรนซี ทำให้สามารถรักษามูลค่า (Store of Value) และใช้เป็นหน่วยวัดมูลค่า (Unit of Account) ได้อย่างมีเสถียรภาพ
• เข้าถึงได้ผ่านช่องทางดิจิทัล: ผู้ใช้งานสามารถเก็บเงินบาทดิจิทัลไว้ในกระเป๋าเงินดิจิทัล (Digital Wallet) บนอุปกรณ์อย่างสมาร์ทโฟน และสามารถทำธุรกรรมโอนหรือชำระเงินได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว

เทคโนโลยีเบื้องหลังที่ขับเคลื่อน CBDC