ขนมเหลือแต่ลม! #คืนน้ำหนักให้กู แฉกลยุทธ์ Shrinkflation

ปรากฏการณ์ ขนมเหลือแต่ลม! #คืนน้ำหนักให้กู แฉกลยุทธ์ Shrinkflation ได้กลายเป็นประเด็นร้อนที่ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางในสังคมออนไลน์ สะท้อนถึงความรู้สึกของผู้บริโภคจำนวนมากที่สังเกตเห็นว่าปริมาณของขนมขบเคี้ยวในซองลดน้อยลง สวนทางกับขนาดบรรจุภัณฑ์ที่ดูเหมือนเดิมหรือใหญ่ขึ้น ในขณะที่ราคายังคงเท่าเดิมหรือปรับขึ้นเล็กน้อย ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลมาจากกลยุทธ์ทางเศรษฐศาสตร์และการตลาดที่เรียกว่า “Shrinkflation” ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่ออำนาจการซื้อและค่าครองชีพของผู้คนในยุคปัจจุบัน การทำความเข้าใจกลไกเบื้องหลังปรากฏการณ์นี้จึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้บริโภคในการตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าอย่างชาญฉลาด

ประเด็นสำคัญที่น่าจับตามอง

• Shrinkflation คือกลยุทธ์การตลาดที่ผู้ผลิตลดขนาดหรือปริมาณสินค้าลง แต่ยังคงจำหน่ายในราคาเดิม เพื่อรับมือกับต้นทุนที่สูงขึ้นโดยไม่ให้ผู้บริโภคตระหนกกับการขึ้นราคาโดยตรง
• การบรรจุแก๊สไนโตรเจนในซองขนมเป็นกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อาหารที่จำเป็น เพื่อป้องกันการเหม็นหืนจากปฏิกิริยาออกซิเดชันและช่วยรักษารูปทรงของขนมไม่ให้แตกหักระหว่างการขนส่ง
• ปรากฏการณ์ “ขนมเหลือแต่ลม” เป็นภาพสะท้อนของการผสมผสานระหว่างความจำเป็นทางเทคโนโลยีการผลิตและกลยุทธ์การลดปริมาณสินค้า ซึ่งสร้างความสับสนและไม่พอใจให้กับผู้บริโภค
• สภาวะเศรษฐกิจที่ต้นทุนวัตถุดิบ พลังงาน และโลจิสติกส์เพิ่มสูงขึ้น เป็นปัจจัยเร่งสำคัญที่ผลักดันให้ผู้ผลิตจำนวนมากหันมาใช้กลยุทธ์ Shrinkflation อย่างแพร่หลาย
• ผู้บริโภคสามารถปกป้องสิทธิของตนเองได้ด้วยการใส่ใจตรวจสอบ “น้ำหนักสุทธิ” บนฉลาก และเปรียบเทียบ “ราคาต่อหน่วย” เพื่อประเมินความคุ้มค่าที่แท้จริงของสินค้าแต่ละชิ้น

ปรากฏการณ์ ขนมเหลือแต่ลม! #คืนน้ำหนักให้กู แฉกลยุทธ์ Shrinkflation ไม่ได้เป็นเพียงกระแสวิพากษ์วิจารณ์บนโลกออนไลน์ แต่ยังเป็นสัญญาณบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของผู้คนโดยตรง เมื่อผู้บริโภคเปิดซองขนมที่คุ้นเคยแล้วพบกับความว่างเปล่ามากกว่าที่เคยเป็น ความรู้สึกผิดหวังและคำถามถึงความคุ้มค่าจึงเกิดขึ้น กลยุทธ์ที่ผู้ผลิตลดปริมาณสินค้าลงอย่างเงียบๆ โดยไม่เปลี่ยนแปลงราคาขายนี้เรียกว่า “Shrinkflation” ซึ่งเป็นคำผสมระหว่าง “Shrink” (หดตัว) และ “Inflation” (เงินเฟ้อ) กลยุทธ์นี้กลายเป็นทางเลือกยอดนิยมสำหรับธุรกิจที่ต้องการรักษาฐานลูกค้าและผลกำไร ท่ามกลางแรงกดดันจากต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ทำความเข้าใจ Shrinkflation: กลยุทธ์ที่ซ่อนอยู่หลังซองขนม

Shrinkflation เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วโลกและส่งผลกระทบต่อสินค้าอุปโภคบริโภคหลากหลายประเภท ไม่ใช่แค่เพียงขนมขบเคี้ยวเท่านั้น การทำความเข้าใจถึงนิยาม เหตุผล และผลกระทบของกลยุทธ์นี้จะช่วยให้ผู้บริโภคสามารถปรับตัวและตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูลมากขึ้น

Shrinkflation คืออะไร?

Shrinkflation หรือที่บางครั้งเรียกว่า “การลดขนาดบรรจุภัณฑ์” (Package Downsizing) คือการปฏิบัติทางการตลาดที่ผู้ผลิตลดปริมาณหรือน้ำหนักของสินค้าลง แต่ยังคงขายในราคาเดิมหรือใกล้เคียงเดิม ถือเป็นการขึ้นราคาทางอ้อมรูปแบบหนึ่ง เนื่องจากผู้บริโภคจะได้รับสินค้าน้อยลงในทุกๆ บาทที่จ่ายไป ซึ่งต่างจากการขึ้นราคาโดยตรงที่ผู้บริโภคสามารถสังเกตเห็นได้ง่ายและอาจนำไปสู่การต่อต้านหรือเปลี่ยนไปใช้แบรนด์อื่น กลยุทธ์ Shrinkflation อาศัยหลักจิตวิทยาที่ว่าผู้บริโภคส่วนใหญ่มักจะอ่อนไหวต่อ “การเปลี่ยนแปลงของราคา” มากกว่า “การเปลี่ยนแปลงของปริมาณ” ทำให้เป็นวิธีที่แนบเนียนและมีประสิทธิภาพในการผลักภาระต้นทุนให้กับผู้บริโภค

ทำไมกลยุทธ์นี้จึงแพร่หลายในปัจจุบัน?

การแพร่หลายของ Shrinkflation มีรากฐานมาจากปัจจัยทางเศรษฐกิจหลายประการ ปัจจัยหลักคือการเพิ่มขึ้นของต้นทุนการผลิต ซึ่งประกอบด้วย:

• ต้นทุนวัตถุดิบ: ความผันผวนของราคาวัตถุดิบในตลาดโลก เช่น แป้ง น้ำตาล น้ำมันพืช และมันฝรั่ง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตขนมและอาหาร
• ต้นทุนพลังงาน: ราคาไฟฟ้าและเชื้อเพลิงที่สูงขึ้น ทำให้ค่าใช้จ่ายในการเดินเครื่องจักรในโรงงานและการผลิตเพิ่มขึ้นตามไปด้วย
• ต้นทุนโลจิสติกส์: ค่าขนส่งและจัดเก็บสินค้าเป็นอีกหนึ่งต้นทุนสำคัญที่เพิ่มสูงขึ้นตามราคาน้ำมันและค่าแรง
• ต้นทุนบรรจุภัณฑ์: ราคาพลาสติก กระดาษ และวัสดุอื่นๆ ที่ใช้ทำบรรจุภัณฑ์ก็มีการปรับตัวสูงขึ้นเช่นกัน

เมื่อต้องเผชิญกับต้นทุนที่สูงขึ้นเหล่านี้ ผู้ผลิตมีทางเลือกไม่มากนัก การขึ้นราคาขายโดยตรงอาจทำให้เสียส่วนแบ่งการตลาดให้กับคู่แข่งได้ง่าย ดังนั้น การเลือกใช้ Shrinkflation จึงเป็นทางออกที่ช่วยให้สามารถรักษาระดับราคาที่ผู้บริโภคคุ้นเคยไว้ได้ ในขณะเดียวกันก็สามารถรักษาอัตรากำไรของบริษัทไว้ได้เช่นกัน

ใครได้รับผลกระทบบ้าง?

ผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงและชัดเจนที่สุดจาก Shrinkflation คือ ผู้บริโภค โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มผู้มีรายได้น้อยและปานกลางซึ่งอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงของค่าครองชีพ อำนาจการซื้อของเงินในกระเป๋าลดลงอย่างเงียบๆ เพราะแม้จะจ่ายเงินเท่าเดิม แต่กลับได้สินค้าในปริมาณที่น้อยลง นอกจากนี้ Shrinkflation ยังอาจส่งผลกระทบต่อความไว้วางใจและความภักดีที่ผู้บริโภคมีต่อแบรนด์ในระยะยาว หากผู้บริโภครู้สึกว่าถูกเอาเปรียบหรือไม่ได้รับความจริงใจจากผู้ผลิต ก็อาจตัดสินใจเปลี่ยนไปอุดหนุนแบรนด์อื่นที่ให้ความคุ้มค่ามากกว่า

เบื้องหลัง “ลม” ในซองขนม: วิทยาศาสตร์หรือการตลาด?

เมื่อพูดถึง “ขนมเหลือแต่ลม” หลายคนมักเข้าใจว่าเป็นเล่ห์เหลี่ยมทางการตลาดเพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริงแล้ว “ลม” หรือแก๊สที่บรรจุอยู่ในซองขนมนั้นมีบทบาทสำคัญทางวิทยาศาสตร์อาหาร ซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็นต่อการรักษาคุณภาพสินค้า อย่างไรก็ตาม ปริมาณพื้นที่ว่างที่มากเกินไปก็อาจเป็นสัญญาณของกลยุทธ์ Shrinkflation ได้เช่นกัน

เหตุผลทางวิทยาศาสตร์อาหาร: แก๊สไนโตรเจนผู้พิทักษ์ความกรอบ

แก๊สที่บรรจุอยู่ในซองขนมขบเคี้ยวส่วนใหญ่ไม่ใช่แค่อากาศธรรมดา แต่เป็น แก๊สไนโตรเจน (Nitrogen Gas) ซึ่งเป็นแก๊สเฉื่อยที่ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และไม่ทำปฏิกิริยากับสารอื่นได้ง่าย การใช้แก๊สไนโตรเจนในอุตสาหกรรมอาหารมีวัตถุประสงค์หลัก 2 ประการคือ:

1. การป้องกันการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชัน (Oxidation): ขนมขบเคี้ยวประเภททอดหรืออบกรอบมักมีไขมันเป็นส่วนประกอบ เมื่อไขมันสัมผัสกับออกซิเจนในอากาศเป็นเวลานานจะเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชัน ทำให้เกิดกลิ่นเหม็นหืนและรสชาติที่ผิดเพี้ยนไป การอัดแก๊สไนโตรเจนเข้าไปในซองจะเป็นการไล่ออกซิเจนออกไป ช่วยชะลอการเกิดปฏิกิริยานี้ และยืดอายุการเก็บรักษาของผลิตภัณฑ์ ทำให้ขนมคงความสดใหม่และรสชาติที่ดีเหมือนเพิ่งผลิต
2. การป้องกันการแตกหัก (Cushioning Effect): ซองขนมที่พองตัวด้วยแก๊สไนโตรเจนจะทำหน้าที่เหมือน “เบาะลม” ช่วยปกป้องชิ้นขนมที่เปราะบางอยู่ภายในจากการกระแทก การกดทับ และแรงสั่นสะเทือนระหว่างกระบวนการขนส่งและจัดวางบนชั้นจำหน่ายสินค้า ทำให้ผู้บริโภคได้รับสินค้าในสภาพที่สมบูรณ์ ไม่แตกหักเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย

ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ที่ใช้เทคนิคนี้

ผลิตภัณฑ์ที่จำเป็นต้องใช้เทคนิคการบรรจุแบบนี้มักเป็นสินค้าที่มีความเปราะบางและมีส่วนประกอบของไขมันสูง ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดคือ มันฝรั่งทอดกรอบ ซึ่งมีความบางและแตกหักได้ง่าย นอกจากนี้ยังรวมถึงขนมอบกรอบ ข้าวเกรียบ และขนมขบเคี้ยวประเภทอื่นๆ ที่ต้องการรักษาความกรอบและป้องกันกลิ่นเหม็นหืน หากไม่มีการบรรจุแก๊สไนโตรเจน ขนมเหล่านี้อาจจะเสื่อมคุณภาพอย่างรวดเร็วและไม่น่ารับประทานเมื่อถึงมือผู้บริโภค

เมื่อวิทยาศาสตร์กลายเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์การตลาด

แม้ว่าการใช้แก๊สไนโตรเจนจะเป็นความจำเป็นทางเทคนิค แต่ประเด็นที่ก่อให้เกิดการถกเถียงคือ “สัดส่วน” ระหว่างปริมาณขนมกับปริมาณแก๊สในซอง ในขณะที่ผู้ผลิตสามารถอ้างถึงความจำเป็นในการรักษาคุณภาพสินค้าได้ แต่การลดปริมาณสินค้าลงเรื่อยๆ ในขณะที่ยังคงใช้บรรจุภัณฑ์ขนาดเท่าเดิมหรือใกล้เคียงเดิม ถือเป็นการใช้ประโยชน์จากความจำเป็นทางวิทยาศาสตร์เพื่อปกปิดกลยุทธ์ Shrinkflation นั่นคือ ผู้ผลิตยังคงรักษาภาพลักษณ์ของสินค้าที่ดูมีขนาดใหญ่และคุ้มค่าบนชั้นวาง แต่ในความเป็นจริงแล้ว ปริมาณที่ผู้บริโภคได้รับนั้นน้อยลงอย่างมีนัยสำคัญ เส้นแบ่งระหว่างความจำเป็นทางเทคนิคและการตลาดจึงกลายเป็นสีเทาและสร้างความสับสนให้กับผู้ซื้อ

เสียงสะท้อนจากผู้บริโภค: จากดราม่าในโซเชียลสู่ #คืนน้ำหนักให้กู

พลังของโซเชียลมีเดียได้ทำให้เสียงของผู้บริโภครายย่อยถูกได้ยินในวงกว้าง แฮชแท็กอย่าง #คืนน้ำหนักให้กู และการโพสต์ภาพเปรียบเทียบปริมาณขนมในซอง ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของการเรียกร้องสิทธิผู้บริโภคและความโปร่งใสจากผู้ผลิต

ความรู้สึกของผู้ซื้อต่อปรากฏการณ์ “ขนมเหลือแต่ลม”

ความรู้สึกร่วมของผู้บริโภคส่วนใหญ่คือ ความผิดหวังและความรู้สึกว่าถูกหลอกลวง บรรจุภัณฑ์ที่ดูน่าดึงดูดและมีขนาดใหญ่สร้างความคาดหวังว่าภายในจะมีสินค้าในปริมาณที่สมเหตุสมผล แต่เมื่อเปิดออกมาแล้วพบกับความว่างเปล่า ความคาดหวังนั้นก็พังทลายลง ความรู้สึกนี้รุนแรงขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับราคาที่ต้องจ่ายไป ซึ่งไม่ได้ลดลงตามปริมาณสินค้า ในเว็บบอร์ดสนทนาออนไลน์อย่าง Pantip และแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียอื่นๆ มีการตั้งกระทู้และโพสต์แสดงความคิดเห็นในเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง หลายคนแบ่งปันประสบการณ์ของตนเอง พร้อมกับภาพถ่ายเพื่อยืนยันว่าปัญหานี้เกิดขึ้นจริงกับสินค้าหลายยี่ห้อ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการขาดความไว้วางใจที่มีต่อแบรนด์ต่างๆ มากขึ้น

จ่ายเท่าเดิม แต่ได้น้อยลง ความรู้สึกเหมือนถูกปล้นกลางวันแสกๆ ที่มาในรูปแบบของซองขนม

การเปรียบเทียบในอดีตและปัจจุบัน: ความทรงจำที่เลือนลาง

ผู้บริโภคจำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะกลุ่มคนที่เติบโตมาในยุคก่อน มักจะมีความทรงจำเกี่ยวกับปริมาณขนมที่ “เต็มซอง” มากกว่าในปัจจุบัน การเปรียบเทียบระหว่างอดีตกับปัจจุบันยิ่งตอกย้ำให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน แม้ว่าความทรงจำอาจมีการบิดเบือนไปบ้างตามกาลเวลา แต่ข้อมูลจากผู้บริโภคจำนวนมากที่สอดคล้องกันก็ชี้ให้เห็นแนวโน้มที่ชัดเจนว่าปริมาณสินค้าต่อหน่วยบรรจุภัณฑ์ได้ลดลงอย่างต่อเนื่องตลอดหลายปีที่ผ่านมา การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน แต่เป็นการค่อยๆ ลดปริมาณลงทีละน้อย ทำให้ผู้บริโภคอาจไม่ทันสังเกตในระยะแรก จนกระทั่งความแตกต่างนั้นชัดเจนเกินกว่าจะมองข้ามไปได้

วิธีรับมือกับ Shrinkflation: เป็นผู้บริโภคที่ชาญฉลาดในยุคค่าครองชีพสูง

แม้ว่าผู้บริโภคจะไม่สามารถควบคุมกลยุทธ์ของผู้ผลิตได้ แต่ก็สามารถป้องกันตนเองจากการตกเป็นเหยื่อของ Shrinkflation ได้ด้วยการเป็นผู้ซื้อที่รอบคอบและมีข้อมูล การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเลือกซื้อเพียงเล็กน้อยก็สามารถสร้างความแตกต่างที่ยิ่งใหญ่ในด้านความคุ้มค่าได้

เทคนิคการตรวจสอบก่อนตัดสินใจซื้อ

สิ่งสำคัญที่สุดที่ผู้บริโภคควรทำคือการฝึกนิสัยให้มองข้ามขนาดของบรรจุภัณฑ์ภายนอก และหันมาให้ความสำคัญกับข้อมูลบนฉลากแทน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “น้ำหนักสุทธิ” (Net Weight) ซึ่งเป็นตัวเลขที่ระบุปริมาณที่แท้จริงของผลิตภัณฑ์ที่บรรจุอยู่ภายในตามกฎหมาย การเปรียบเทียบน้ำหนักสุทธิของสินค้ายี่ห้อต่างๆ ที่มีราคาใกล้เคียงกันจะช่วยให้เห็นภาพความคุ้มค่าได้ชัดเจนขึ้น อย่าตัดสินใจซื้อเพียงเพราะซองดูใหญ่กว่าหรือมีการออกแบบที่น่าดึงดูดใจกว่าเพียงอย่างเดียว

การคำนวณราคาต่อหน่วย: ตัวชี้วัดความคุ้มค่าที่แท้จริง

อีกหนึ่งเครื่องมือที่ทรงพลังสำหรับผู้บริโภคคือ การคำนวณราคาต่อหน่วย (Unit Price) เช่น ราคาต่อ 100 กรัม หรือราคาต่อกิโลกรัม การคำนวณนี้จะช่วยขจัดความสับสนที่เกิดจากขนาดและราคาของบรรจุภัณฑ์ที่แตกต่างกันออกไป ทำให้สามารถเปรียบเทียบความคุ้มค่าของสินค้าแต่ละชิ้นได้อย่างแม่นยำ

วิธีคำนวณราคาต่อ 100 กรัม: (ราคาขาย ÷ น้ำหนักสุทธิเป็นกรัม) x 100

ตัวอย่างเช่น:

• ขนมยี่ห้อ A: ราคา 25 บาท, น้ำหนักสุทธิ 50 กรัม → ราคาต่อ 100 กรัม = (25 ÷ 50) x 100 = 50 บาท
• ขนมยี่ห้อ B: ราคา 30 บาท, น้ำหนักสุทธิ 75 กรัม → ราคาต่อ 100 กรัม = (30 ÷ 75) x 100 = 40 บาท

จากตัวอย่างนี้ แม้ว่าขนมยี่ห้อ B จะมีราคาสูงกว่า แต่เมื่อคิดเป็นราคาต่อหน่วยแล้วกลับมีความคุ้มค่ามากกว่า

บทสรุป: ความจริงเบื้องหลังซองขนมและก้าวต่อไปของผู้บริโภค

ปรากฏการณ์ “ขนมเหลือแต่ลม” และกลยุทธ์ Shrinkflation เป็นภาพสะท้อนที่ซับซ้อนของสภาวะเศรษฐกิจในปัจจุบัน ซึ่งผสมผสานระหว่างความจำเป็นทางเทคโนโลยีการผลิตเพื่อรักษาคุณภาพสินค้ากับกลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อรับมือกับต้นทุนที่สูงขึ้น แม้ว่าการใช้แก๊สไนโตรเจนในซองขนมจะมีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์รองรับ แต่การลดปริมาณสินค้าลงอย่างต่อเนื่องโดยไม่ลดราคาถือเป็นความจริงที่ผู้บริโภคต้องเผชิญ การตระหนักรู้ถึงกลยุทธ์นี้เป็นก้าวแรกที่สำคัญ แต่ก้าวต่อไปคือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการซื้อเพื่อปกป้องผลประโยชน์ของตนเอง

ในฐานะผู้บริโภค การตระหนักรู้และตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์อย่างละเอียดก่อนตัดสินใจซื้อ คือเครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดในการปกป้องสิทธิ์และรักษาความคุ้มค่าในทุกการใช้จ่าย การให้ความสำคัญกับน้ำหนักสุทธิและการเปรียบเทียบราคาต่อหน่วย จะช่วยให้สามารถตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าได้อย่างชาญฉลาดและคุ้มค่าที่สุด ท่ามกลางกลยุทธ์การตลาดที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างต่อเนื่อง