15 ก.ย. วันศิลป์ พีระศรี: ชวนเที่ยว 5 หอศิลป์ในกรุงเทพ

วันที่ 15 กันยายนของทุกปี คือวันสำคัญของวงการศิลปะไทย เนื่องจากเป็น “วันศิลป์ พีระศรี” วันที่จัดขึ้นเพื่อรำลึกถึงคุณูปการอันใหญ่หลวงของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี บุคคลสำคัญผู้ได้รับการยกย่องให้เป็นบิดาแห่งศิลปะร่วมสมัยของไทย ผู้มีบทบาทในการวางรากฐานการศึกษาด้านศิลปะสมัยใหม่และก่อตั้งมหาวิทยาลัยศิลปากร สถาบันศิลปะชั้นนำของประเทศ

• ความสำคัญ: วันที่ 15 กันยายน เป็นวันคล้ายวันเกิดของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ซึ่งถือเป็น “วันศิลป์ พีระศรี” เพื่อรำลึกถึงคุณูปการที่ท่านมีต่อวงการศิลปะไทย
• บุคคลสำคัญ: ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี (เดิมชื่อ คอร์ราโด เฟโรชี) เป็นศิลปินชาวอิตาลีผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยศิลปากรและได้รับการยกย่องเป็น “บิดาแห่งศิลปะร่วมสมัยของไทย”
• กิจกรรมแนะนำ: การเยี่ยมชมหอศิลป์และพิพิธภัณฑ์ในกรุงเทพมหานครเป็นกิจกรรมที่นิยมในวันนี้ เพื่อซึมซับบรรยากาศและชมผลงานศิลปะที่ได้รับอิทธิพลจากแนวคิดของท่าน
• สถานที่ห้ามพลาด: พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ศิลป์ พีระศรี อนุสรณ์, หอศิลป์เจ้าฟ้า และหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) คือสามสถานที่หลักที่มีความเชื่อมโยงกับชีวิตและผลงานของอาจารย์ศิลป์
• ศิลปะร่วมสมัย: วันนี้เป็นโอกาสอันดีในการสำรวจและทำความเข้าใจพัฒนาการของศิลปะร่วมสมัยในประเทศไทย ตั้งแต่ยุคบุกเบิกจนถึงปัจจุบัน

บทความนี้จะพาไปสำรวจความสำคัญของ 15 ก.ย. วันศิลป์ พีระศรี: ชวนเที่ยว 5 หอศิลป์ในกรุงเทพ เพื่อทำความเข้าใจถึงมรดกที่ศาสตราจารย์ศิลป์ได้มอบไว้ให้แก่ประเทศไทย พร้อมแนะนำ 5 สถานที่จัดแสดงงานศิลปะในกรุงเทพฯ ที่จะช่วยให้การรำลึกถึงท่านในปีนี้เต็มเปี่ยมไปด้วยแรงบันดาลใจและความรู้ความเข้าใจในศิลปะอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น

ความสำคัญของวันศิลป์ พีระศรี

ทุกวันที่ 15 กันยายน วงการศิลปะและการศึกษาของไทยจะร่วมกันจัดกิจกรรมเพื่อรำลึกถึงศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี เนื่องในวันคล้ายวันเกิดของท่าน วันนี้ไม่ได้เป็นเพียงวันแห่งการรำลึกถึงบุคคลสำคัญท่านหนึ่งเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการเริ่มต้นยุคใหม่ของศิลปะไทย ที่เปลี่ยนผ่านจากศิลปะแบบประเพณีสู่ศิลปะสมัยใหม่และศิลปะร่วมสมัยอย่างเต็มตัว

กิจกรรมในวันนี้มักประกอบด้วยการวางพวงมาลา ณ อนุสาวรีย์ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ภายในมหาวิทยาลัยศิลปากร การจัดเสวนาทางวิชาการ นิทรรศการพิเศษ และการเชิญชวนให้ประชาชนทั่วไปเข้าถึงงานศิลปะได้ง่ายขึ้นผ่านการเปิดให้เข้าชมพิพิธภัณฑ์และหอศิลป์ต่างๆ วันศิลป์ พีระศรีจึงเป็นโอกาสสำคัญสำหรับนักเรียน นักศึกษาศิลปะ ศิลปิน และผู้ที่สนใจ ได้กลับมาทบทวนรากฐานและทิศทางของวงการศิลปะไทย พร้อมทั้งสร้างแรงบันดาลใจให้กับคนรุ่นใหม่ในการสร้างสรรค์ผลงานต่อไป

ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี: บิดาแห่งศิลปะร่วมสมัยไทย

การจะเข้าใจความสำคัญของวันที่ 15 กันยายน ได้อย่างถ่องแท้ จำเป็นต้องทำความรู้จักกับประวัติและผลงานของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ชายผู้เดินทางข้ามน้ำข้ามทะเลจากฟลอเรนซ์ อิตาลี มาสู่แผ่นดินสยาม และได้อุทิศทั้งชีวิตเพื่อวางรากฐานให้แก่วงการศิลปะไทยจวบจนวาระสุดท้าย

“พรุ่งนี้ก็สายเสียแล้ว”

— ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี

ประวัติและเส้นทางสู่สยาม

ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี มีชื่อเดิมว่า คอร์ราโด เฟโรชี (Corrado Feroci) เกิดเมื่อวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2435 ณ เมืองฟลอเรนซ์ ประเทศอิตาลี ซึ่งเป็นศูนย์กลางของศิลปะยุคเรอเนสซองส์ ท่านสำเร็จการศึกษาจากราชวิทยาลัยศิลปะแห่งฟลอเรนซ์ และมีความสามารถโดดเด่นในด้านประติมากรรม

ในปี พ.ศ. 2466 รัฐบาลสยามในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ว่าจ้างนายเฟโรชีให้เข้ามารับราชการในตำแหน่งช่างปั้นประจำกรมศิลปากร ด้วยความมุ่งหวังที่จะพัฒนาศิลปะตะวันตกในประเทศ การเดินทางมาสยามในครั้งนั้นได้กลายเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญที่ไม่ใช่แค่ชีวิตของท่าน แต่เป็นประวัติศาสตร์ศิลปะของประเทศไทยทั้งมวล

การวางรากฐานศิลปะสมัยใหม่และการก่อตั้งมหาวิทยาลัยศิลปากร

ศาสตราจารย์ศิลป์ไม่ได้จำกัดบทบาทของตนเองอยู่แค่การเป็นประติมากร แต่ท่านมองเห็นศักยภาพของศิลปินไทยและมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะยกระดับการศึกษาศิลปะให้ทัดเทียมนานาชาติ ท่านได้ก่อตั้ง “โรงเรียนประณีตศิลปกรรม” ขึ้นในปี พ.ศ. 2476 ซึ่งต่อมาได้พัฒนาและยกฐานะขึ้นเป็น “มหาวิทยาลัยศิลปากร” ในปี พ.ศ. 2486

มหาวิทยาลัยศิลปากรถือเป็นสถาบันหลักที่ผลิตบุคลากรด้านศิลปะแขนงต่างๆ ให้กับประเทศมาอย่างยาวนาน ภายใต้การสอนของอาจารย์ศิลป์ ท่านได้ปลูกฝังหลักการศิลปะสากล ผสานเข้ากับจิตวิญญาณและความเป็นไทย ทำให้เกิดการสร้างสรรค์ศิลปะสมัยใหม่ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ลูกศิษย์ของท่านหลายคนได้กลายเป็นศิลปินแห่งชาติและผู้มีบทบาทสำคัญในวงการศิลปะไทยในเวลาต่อมา ด้วยคุณูปการทั้งหมดนี้ ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี จึงได้รับการยกย่องอย่างสูงสุดให้เป็น “บิดาแห่งศิลปะร่วมสมัยของไทย”

เปิดลายแทง: 5 หอศิลป์กรุงเทพที่ไม่ควรพลาดในวันศิลป์ พีระศรี

เพื่อเป็นการน้อมรำลึกถึงศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี การเดินทางไปเสพงานศิลป์ตามหอศิลป์และพิพิธภัณฑ์ต่างๆ ถือเป็นกิจกรรมที่เปี่ยมด้วยความหมาย นี่คือ 5 สถานที่ในกรุงเทพฯ ที่มีความน่าสนใจและบางแห่งยังมีความเชื่อมโยงโดยตรงกับท่านอาจารย์ศิลป์ ซึ่งเหมาะอย่างยิ่งสำหรับการไปเยี่ยมชมในโอกาสพิเศษนี้

1. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ศิลป์ พีระศรี อนุสรณ์

สถานที่แห่งนี้เปรียบเสมือนหัวใจของการรำลึกถึงอาจารย์ศิลป์ ตั้งอยู่ในบริเวณกรมศิลปากร ติดกับมหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ ตัวอาคารสีเหลืองที่เคยเป็นห้องทำงานและห้องปั้นของท่านในอดีต ได้รับการปรับปรุงให้เป็นพิพิธภัณฑ์ที่รวบรวมเรื่องราวชีวิต ผลงาน และสิ่งของเครื่องใช้ส่วนตัวของท่านไว้

ภายในจัดแสดงผลงานประติมากรรมต้นแบบ ภาพร่าง รวมถึงบรรยากาศที่จำลองให้เห็นถึงสภาพการทำงานในอดีต การได้มาเยือนที่นี่เปรียบเหมือนการได้ย้อนเวลากลับไปสัมผัสจิตวิญญาณและแรงบันดาลใจของศิลปินผู้ยิ่งใหญ่โดยตรง เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีที่สุดสำหรับผู้ที่ต้องการทำความรู้จักกับศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

2. หอศิลป์เจ้าฟ้า

หอศิลป์เจ้าฟ้า หรือที่ในอดีตเคยใช้ชื่อว่า “หอศิลป์พีระศรี” ตั้งอยู่บริเวณถนนเจ้าฟ้า เชิงสะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้าฝั่งพระนคร อาคารแห่งนี้มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ โดยเดิมทีเป็นที่ตั้งของ “โรงกษาปณ์สิทธิการ” ซึ่งสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 สถาปัตยกรรมของอาคารได้รับอิทธิพลจากตะวันตกอย่างชัดเจน มีความงดงามของงานปูนปั้นและโครงสร้างหลังคาที่โดดเด่น

ปัจจุบันหอศิลป์เจ้าฟ้าทำหน้าที่เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จัดแสดงผลงานศิลปะชิ้นสำคัญของชาติ ทั้งผลงานศิลปะไทยแบบประเพณีและศิลปะร่วมสมัยที่สร้างสรรค์โดยศิลปินชั้นครูและศิลปินแห่งชาติจำนวนมาก ที่นี่จึงเป็นสถานที่ที่สามารถศึกษาพัฒนาการของศิลปะไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันได้อย่างครอบคลุม

3. หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC)

แม้ BACC จะเป็นหอศิลป์ที่ก่อตั้งขึ้นในยุคหลัง แต่ก็มีความเชื่อมโยงกับมรดกของอาจารย์ศิลป์อย่างแนบแน่น ในฐานะศูนย์กลางของชุมชนศิลปะร่วมสมัยในกรุงเทพฯ BACC เคยจัดนิทรรศการครั้งสำคัญที่เกี่ยวกับศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี เช่น นิทรรศการ “ศิลปะ-ไทย-เวลา” เนื่องในโอกาสครบรอบ 100 ปีที่ท่านเดินทางมาถึงสยาม

BACC เป็นพื้นที่จัดแสดงงานศิลปะร่วมสมัยที่หลากหลาย ทั้งจากศิลปินไทยและต่างประเทศ มีนิทรรศการหมุนเวียนที่น่าสนใจตลอดทั้งปี การมาเยี่ยมชมที่นี่ในวันศิลป์ พีระศรี จะทำให้เห็นภาพความเคลื่อนไหวและพลวัตของวงการศิลปะไทยในปัจจุบัน ซึ่งเป็นผลสืบเนื่องมาจากการวางรากฐานโดยอาจารย์ศิลป์นั่นเอง

4. หอศิลป์ตาดู (Tadu Contemporary Art)

สำหรับผู้ที่สนใจศิลปะร่วมสมัยที่สะท้อนแนวคิดและประเด็นทางสังคมในยุคปัจจุบัน หอศิลป์ตาดูเป็นอีกหนึ่งหมุดหมายที่ไม่ควรพลาด ที่นี่เป็นหอศิลป์เอกชนที่มีบทบาทในการสนับสนุนและจัดแสดงผลงานของศิลปินรุ่นใหม่และศิลปินรุ่นกลางของไทยอย่างต่อเนื่อง

งานที่จัดแสดงที่หอศิลป์ตาดูมักมีความหลากหลายทางรูปแบบและเนื้อหา ตั้งแต่งานจิตรกรรม ประติมากรรม ภาพถ่าย ไปจนถึงศิลปะจัดวางและวิดีโออาร์ต การเยี่ยมชมหอศิลป์แห่งนี้จะช่วยเปิดมุมมองให้เห็นถึงความคิดสร้างสรรค์และการเติบโตของศิลปินไทยรุ่นใหม่ ซึ่งเป็นทายาททางความคิดที่สืบต่อเจตนารมณ์ของอาจารย์ศิลป์ในการผลักดันวงการศิลปะไทยให้ก้าวไปข้างหน้า

5. ริเวอร์ ซิตี้ แบงค็อก

ริเวอร์ ซิตี้ แบงค็อก ได้ปรับเปลี่ยนภาพลักษณ์จากศูนย์การค้าที่เน้นวัตถุโบราณมาสู่การเป็นศูนย์รวมศิลปะและไลฟ์สไตล์ริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่ได้รับความนิยมอย่างสูง ที่นี่มีการจัดแสดงนิทรรศการศิลปะสมัยใหม่และร่วมสมัยที่เข้าถึงง่ายและน่าตื่นตาตื่นใจ โดยเฉพาะนิทรรศการมัลติมีเดีย (Multimedia Exhibition) ที่นำผลงานของศิลปินระดับโลกมาจัดแสดงในรูปแบบดิจิทัล

การมาเยือนริเวอร์ ซิตี้ แบงค็อก ในวันศิลป์ พีระศรี จะมอบประสบการณ์การเสพศิลป์ที่แตกต่างออกไป เป็นการเชื่อมโยงมรดกทางศิลปะเข้ากับเทคโนโลยีและวิถีชีวิตสมัยใหม่ แสดงให้เห็นว่าศิลปะสามารถปรับตัวและเข้าถึงผู้คนในวงกว้างได้อย่างไร ซึ่งสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของอาจารย์ศิลป์ที่ต้องการให้ศิลปะเป็นของประชาชนทุกคน

การเตรียมตัวก่อนไปเยี่ยมชมหอศิลป์

เพื่อให้การเยี่ยมชมหอศิลป์ในวันศิลป์ พีระศรี เป็นไปอย่างราบรื่นและได้รับประสบการณ์ที่ดีที่สุด ควรมีการเตรียมตัวล่วงหน้าเล็กน้อย:

• ตรวจสอบเวลาทำการ: หอศิลป์แต่ละแห่งมีเวลาเปิด-ปิด และวันหยุดไม่ตรงกัน ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากเว็บไซต์หรือโซเชียลมีเดียของสถานที่นั้นๆ ก่อนเดินทาง
• ศึกษาข้อมูลนิทรรศการ: การศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับนิทรรศการที่จัดแสดงอยู่ล่วงหน้า จะช่วยให้เข้าใจเนื้อหาและแนวคิดของศิลปินได้ดียิ่งขึ้น
• ปฏิบัติตามกฎระเบียบ: หอศิลป์ส่วนใหญ่มีข้อปฏิบัติ เช่น ห้ามสัมผัสผลงาน, ห้ามใช้แฟลชในการถ่ายภาพ หรือห้ามนำเครื่องดื่มและอาหารเข้าไปในพื้นที่จัดแสดง ควรปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด
• เปิดใจรับประสบการณ์: ศิลปะไม่มีถูกหรือผิด การชมงานศิลปะคือการเปิดโอกาสให้ตนเองได้ตีความและรู้สึกไปกับสิ่งที่เห็น ใช้เวลาค่อยๆ เดินชม และปล่อยให้ผลงานได้สื่อสารกับเรา

บทสรุป: สืบสานมรดกทางศิลปะ

15 ก.ย. วันศิลป์ พีระศรี ไม่ใช่เป็นเพียงวันแห่งการรำลึกถึงบุคคล แต่เป็นวันแห่งการเฉลิมฉลองจิตวิญญาณแห่งการสร้างสรรค์และมรดกทางปัญญาที่ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ได้มอบไว้ให้แก่สังคมไทย การออกเดินทางไปเยี่ยมชมหอศิลป์ในกรุงเทพฯ ไม่ว่าจะเป็นสถานที่ที่ท่านเคยใช้ชีวิตและทำงาน หรือพื้นที่จัดแสดงงานศิลปะร่วมสมัยที่สืบทอดเจตนารมณ์ของท่าน ล้วนเป็นการสืบสานมรดกทางศิลปะให้คงอยู่และงอกงามต่อไป

การใช้เวลาหนึ่งวันเพื่อดื่มด่ำกับความงามของศิลปะ คือการแสดงความเคารพต่อ “บิดาแห่งศิลปะร่วมสมัยของไทย” ที่ดีที่สุด และยังเป็นการเติมเต็มแรงบันดาลใจและเปิดมุมมองใหม่ๆ ให้กับชีวิตอีกด้วย ลองเลือกหอศิลป์ที่สนใจจาก 5 แห่งนี้ และออกไปสัมผัสกับโลกแห่งศิลปะเพื่อทำให้วันศิลป์ พีระศรี ในปีนี้มีความหมายมากกว่าที่เคย