หนีบ้าน-หนีออฟฟิศ! เทรนด์ ‘ที่ที่สาม’ ของคนเมือง

ท่ามกลางความวุ่นวายของมหานคร ผู้คนจำนวนมากกำลังมองหาพื้นที่ที่สามารถหลีกหนีจากความจำเจของบ้านและออฟฟิศ ปรากฏการณ์นี้ได้ก่อให้เกิดแนวคิดที่น่าสนใจซึ่งกำลังเป็นที่นิยมมากขึ้นเรื่อยๆ นั่นคือเทรนด์ของ “ที่ที่สาม” หรือ “Third Place” ซึ่งเป็นพื้นที่ทางเลือกที่เข้ามาเติมเต็มช่องว่างระหว่างชีวิตส่วนตัวและชีวิตการทำงาน

สาระสำคัญของเทรนด์ Third Place

• นิยามของ ‘ที่ที่สาม’: คือสถานที่ใดๆ ที่ไม่ใช่บ้าน (ที่ที่หนึ่ง) และที่ทำงาน (ที่ที่สอง) ซึ่งเป็นพื้นที่สาธารณะที่ผู้คนสามารถมาพบปะสังสรรค์ พักผ่อน หรือทำงานได้อย่างอิสระ
• สาเหตุของความนิยม: เกิดจากความเครียดสะสมของคนเมือง ความต้องการสมดุลระหว่างชีวิตและการทำงาน (Work-Life Balance) และการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการทำงานไปสู่ระบบไฮบริดหรือ Work from Anywhere มากขึ้นหลังยุคโควิด-19
• ประเภทของสถานที่: ‘ที่ที่สาม’ มีความหลากหลาย ตั้งแต่ Co-working Space, คาเฟ่, ร้านหนังสือ, ห้องสมุด, สวนสาธารณะ ไปจนถึงศูนย์กิจกรรมชุมชน
• ประโยชน์สำคัญ: ช่วยลดความเครียด สร้างแรงบันดาลใจใหม่ๆ เปิดโอกาสในการสร้างเครือข่ายทางสังคมและวิชาชีพ และส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดี (Well-being) ของคนเมือง
• ผลกระทบในวงกว้าง: เทรนด์นี้ไม่เพียงเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ส่วนบุคคล แต่ยังส่งผลต่อวัฒนธรรมการทำงาน การออกแบบพื้นที่ในเมือง และโมเดลธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่สาธารณะ

ทำความเข้าใจเทรนด์ ‘ที่ที่สาม’: พื้นที่ใหม่ของคนเมือง

หนีบ้าน-หนีออฟฟิศ! เทรนด์ ‘ที่ที่สาม’ ของคนเมือง เป็นปรากฏการณ์ทางสังคมที่สะท้อนถึงความต้องการของคนยุคใหม่ในการค้นหาสมดุลและความหมายนอกเหนือจากบทบาทในบ้านและที่ทำงาน แนวคิดนี้ไม่ได้หมายถึงการหลีกหนีจากความรับผิดชอบ แต่เป็นการแสวงหาพื้นที่ที่เป็นกลางซึ่งมอบความผ่อนคลาย แรงบันดาลใจ และการเชื่อมต่อทางสังคม ในบริบทที่ชีวิตคนเมืองเต็มไปด้วยความกดดัน ทั้งจากภาระค่าใช้จ่าย ความเครียดในการทำงาน และความเหนื่อยล้าจากการเดินทาง ‘ที่ที่สาม’ จึงเปรียบเสมือนโอเอซิสที่ช่วยฟื้นฟูพลังกายและพลังใจ ทำให้ผู้คนสามารถกลับไปเผชิญกับบทบาทหน้าที่ในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ทำไม ‘ที่ที่สาม’ จึงกลายเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับชีวิตคนเมืองยุคใหม่?

การเพิ่มขึ้นของความสนใจใน ‘ที่ที่สาม’ ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลพวงจากปัจจัยหลายประการที่หลอมรวมกันในสังคมเมืองปัจจุบัน ประการแรกคือความเครียดที่เพิ่มสูงขึ้น จากข้อมูลหลายแหล่งชี้ให้เห็นว่าคนทำงานในเมืองใหญ่ต้องเผชิญกับแรงกดดันทางการเงินและภาระงานที่หนักหน่วง บ้านซึ่งควรเป็นที่พักพิง กลับกลายเป็นพื้นที่ทำงาน (Work from Home) ที่เส้นแบ่งระหว่างชีวิตส่วนตัวและการงานเลือนลาง ขณะที่ออฟฟิศก็ยังคงเป็นสัญลักษณ์ของความรับผิดชอบและเดดไลน์ที่เคร่งเครียด

ประการที่สองคือการเปลี่ยนแปลงของวัฒนธรรมการทำงานหลังการระบาดใหญ่ของโควิด-19 รูปแบบการทำงานแบบไฮบริด (Hybrid Work) และการทำงานจากที่ใดก็ได้ (Work from Anywhere) กลายเป็นมาตรฐานใหม่ ทำให้พนักงานไม่จำเป็นต้องผูกติดอยู่กับโต๊ะทำงานในออฟฟิศอีกต่อไป สิ่งนี้เปิดโอกาสให้ผู้คนสามารถเลือกสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับตนเองได้มากขึ้น ‘ที่ที่สาม’ จึงเข้ามาตอบโจทย์นี้อย่างลงตัว โดยเป็นทางเลือกที่ให้ทั้งความยืดหยุ่นและสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็นสำหรับการทำงาน พร้อมๆ กับบรรยากาศที่เปลี่ยนไปจากเดิม

ท้ายที่สุดคือความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ในการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม การทำงานที่บ้านอาจทำให้เกิดความรู้สึกโดดเดี่ยว ในขณะที่การปฏิสัมพันธ์ในที่ทำงานมักเป็นไปในเชิงหน้าที่การงานเป็นหลัก ‘ที่ที่สาม’ จึงทำหน้าที่เป็นพื้นที่กลางที่ผู้คนสามารถพบปะ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น หรือเพียงแค่อยู่ท่ามกลางผู้คนอื่น ๆ เพื่อลดความรู้สึกแปลกแยกและสร้างความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน

สำรวจนิยามและแนวคิดของ ‘Third Place’

แนวคิด ‘Third Place’ ถูกนำเสนอครั้งแรกโดยนักสังคมวิทยาชื่อ เรย์ โอลเดนเบิร์ก (Ray Oldenburg) ในหนังสือของเขาที่ชื่อ “The Great Good Place” ในปี 1989 โดยเขานิยามว่าชีวิตคนเรามีพื้นที่สำคัญอยู่ 3 แห่งด้วยกัน

ที่ที่หนึ่ง: บ้าน – พื้นที่แห่งความเป็นส่วนตัว

บ้านคือ ‘ที่ที่หนึ่ง’ (First Place) เป็นพื้นที่ส่วนตัวที่สุด เป็นศูนย์กลางของชีวิตครอบครัวและความเป็นส่วนตัว ที่ซึ่งเราสามารถพักผ่อนและเป็นตัวของตัวเองได้อย่างเต็มที่ อย่างไรก็ตาม เมื่อบ้านกลายเป็นสถานที่ทำงานด้วย เส้นแบ่งนี้ก็เริ่มจางลง ทำให้หลายคนรู้สึกว่าไม่สามารถ “ปิดสวิตช์” จากโหมดการทำงานได้อย่างแท้จริง

ที่ที่สอง: ที่ทำงาน – พื้นที่แห่งภาระหน้าที่

ออฟฟิศหรือสถานประกอบการคือ ‘ที่ที่สอง’ (Second Place) เป็นพื้นที่แห่งภาระหน้าที่ความรับผิดชอบ การมีปฏิสัมพันธ์ในที่ทำงานมักเป็นไปตามโครงสร้างและเป้าหมายขององค์กร แม้จะเป็นแหล่งรายได้และความสำเร็จทางอาชีพ แต่ก็เป็นที่มาของความเครียดและความกดดันเช่นกัน การใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่นี้อาจทำให้เกิดความเหนื่อยล้าทางจิตใจได้

ที่ที่สาม: พื้นที่แห่งการพักผ่อนและปฏิสัมพันธ์ทางสังคม

‘ที่ที่สาม’ (Third Place) คือพื้นที่ที่อยู่กึ่งกลางระหว่างบ้านและที่ทำงาน เป็นพื้นที่สาธารณะที่ไม่เป็นทางการ ที่ผู้คนสามารถเข้าถึงได้ง่ายและใช้เวลาได้อย่างอิสระโดยไม่มีข้อผูกมัด มีลักษณะสำคัญคือเป็นกลาง สร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลาย ส่งเสริมการพูดคุยและการสร้างปฏิสัมพันธ์ทางสังคมอย่างเป็นธรรมชาติ และเป็นที่ที่ทุกคนรู้สึกได้รับการต้อนรับ

‘ที่ที่สาม’ คือสมอของชีวิตชุมชนและส่งเสริมประชาธิปไตยในระดับรากหญ้า เป็นพื้นที่ที่ทำให้ผู้คนรู้สึกผูกพันกับสังคมในวงกว้างมากกว่าแค่ในบ้านหรือที่ทำงาน

ประเภทของ ‘ที่ที่สาม’ ที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน

ในบริบทของไลฟ์สไตล์คนเมืองสมัยใหม่ ‘ที่ที่สาม’ สามารถปรากฏในรูปแบบที่หลากหลาย แต่ละแห่งมีจุดเด่นและตอบสนองความต้องการที่แตกต่างกันไป

Co-working Space: มากกว่าแค่โต๊ะทำงาน

Co-working Space เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของ ‘ที่ที่สาม’ ในยุคดิจิทัล สถานที่เหล่านี้ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับการทำงานโดยเฉพาะ มีสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน เช่น อินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ห้องประชุม และอุปกรณ์สำนักงาน แต่สิ่งที่ทำให้ Co-working Space เป็นมากกว่าสำนักงานให้เช่าคือบรรยากาศที่ส่งเสริมการสร้างเครือข่าย (Networking) และการแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างสมาชิกจากหลากหลายสาขาอาชีพ เป็นพื้นที่ทำงานที่ให้ความรู้สึกผ่อนคลายกว่าออฟฟิศแบบดั้งเดิม และช่วยแยกพื้นที่ทำงานออกจากพื้นที่พักผ่อนที่บ้านได้อย่างชัดเจน

คาเฟ่และร้านกาแฟ: พื้นที่ทำงานบรรยากาศสบาย

คาเฟ่และร้านกาแฟเป็น ‘ที่ที่สาม’ สุดคลาสสิกที่ได้รับความนิยมมาอย่างยาวนาน ด้วยบรรยากาศที่ไม่เป็นทางการ เสียงพูดคุยเบาๆ และกลิ่นกาแฟหอมกรุ่น ทำให้เป็นสถานที่ที่เหมาะสำหรับการทำงานเบาๆ การอ่านหนังสือ หรือการนัดพบปะพูดคุย แม้จะไม่ใช่สถานที่สำหรับการทำงานที่ต้องการสมาธิสูงตลอดเวลา แต่ความยืดหยุ่นและความสะดวกในการเข้าถึงทำให้คาเฟ่เป็นตัวเลือกแรกๆ สำหรับหลายคนที่ต้องการเปลี่ยนบรรยากาศ

สวนสาธารณะและพื้นที่สีเขียว: โอเอซิสกลางเมือง

สำหรับผู้ที่ต้องการหลีกหนีจากความวุ่นวายและจอคอมพิวเตอร์ สวนสาธารณะและพื้นที่สีเขียวคือ ‘ที่ที่สาม’ ที่ช่วยฟื้นฟูจิตใจได้ดีที่สุด การได้สัมผัสธรรมชาติ อ่านหนังสือใต้ร่มไม้ หรือเพียงแค่นั่งมองผู้คนผ่านไปมา เป็นการพักผ่อนที่ช่วยลดความเครียดและเติมพลังสร้างสรรค์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปัจจุบันสวนสาธารณะหลายแห่งในเมืองได้รับการพัฒนาให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกมากขึ้น เช่น สัญญาณ Wi-Fi และจุดนั่งพักที่สะดวกสบาย เพื่อรองรับไลฟ์สไตล์ของคนเมือง

พื้นที่ชุมชนและศูนย์กิจกรรม: จุดนัดพบของความหลากหลาย

ห้องสมุด ศูนย์การเรียนรู้ หรือศูนย์กิจกรรมชุมชนต่างๆ ก็สามารถทำหน้าที่เป็น ‘ที่ที่สาม’ ที่ยอดเยี่ยมได้เช่นกัน สถานที่เหล่านี้มักเป็นพื้นที่เงียบสงบ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการสมาธิในการทำงานหรืออ่านหนังสือ นอกจากนี้ยังเป็นศูนย์กลางของกิจกรรมทางวัฒนธรรมและสังคมที่ช่วยเชื่อมโยงผู้คนที่มีความสนใจคล้ายกันเข้าไว้ด้วยกัน ทำให้เป็นพื้นที่ที่ส่งเสริมทั้งการเรียนรู้และการสร้างความสัมพันธ์ในชุมชน

เปรียบเทียบสถานที่ยอดนิยมสำหรับ ‘Third Place’

การเลือก ‘ที่ที่สาม’ ที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับความต้องการและเป้าหมายของแต่ละบุคคล ตารางด้านล่างนี้เปรียบเทียบคุณลักษณะของสถานที่ยอดนิยมสามประเภทเพื่อช่วยในการตัดสินใจ

ผลกระทบของเทรนด์ ‘ที่ที่สาม’ ต่อวัฒนธรรมการทำงานและไลฟ์สไตล์

การเติบโตของเทรนด์ ‘ที่ที่สาม’ ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อสังคมเมืองในหลายมิติ ในด้านวัฒนธรรมการทำงาน แนวคิดนี้ได้ทลายกำแพงของออฟฟิศแบบดั้งเดิมและส่งเสริมให้เกิดความยืดหยุ่นในการทำงานมากขึ้น องค์กรต่างๆ เริ่มปรับตัวและยอมรับว่าประสิทธิภาพการทำงานไม่ได้ผูกติดกับสถานที่อีกต่อไป สิ่งนี้ยังช่วยดึงดูดและรักษาบุคลากรที่มีความสามารถซึ่งให้ความสำคัญกับสมดุลชีวิตและการทำงาน

ในด้านไลฟ์สไตล์ ‘ที่ที่สาม’ ช่วยให้คนเมืองมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น โดยเป็นเครื่องมือในการจัดการความเครียดและป้องกันภาวะหมดไฟ (Burnout) การมีพื้นที่สำหรับ “ถอดปลั๊ก” จากภาระหน้าที่ช่วยให้สุขภาพจิตดีขึ้น และส่งเสริมให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ใหม่ๆ นอกจากนี้ยังเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจในระดับท้องถิ่น ธุรกิจขนาดเล็กอย่างร้านกาแฟหรือ Co-working Space ได้รับประโยชน์โดยตรงจากการเปลี่ยนแปลงนี้

ยิ่งไปกว่านั้น เทรนด์นี้ยังอาจมีอิทธิพลต่อการวางผังเมืองในอนาคต นักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์และหน่วยงานภาครัฐอาจต้องให้ความสำคัญกับการสร้างพื้นที่สาธารณะที่มีคุณภาพและเข้าถึงง่ายมากขึ้น เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของพลเมืองที่เปลี่ยนแปลงไป เมืองที่มี ‘ที่ที่สาม’ ที่ดีและหลากหลาย ย่อมเป็นเมืองที่น่าอยู่และมีชีวิตชีวามากขึ้น

ความท้าทายและข้อควรพิจารณาในการเลือก ‘ที่ที่สาม’

แม้ว่า ‘ที่ที่สาม’ จะมีประโยชน์มากมาย แต่ก็มีความท้าทายบางประการที่ควรพิจารณาเช่นกัน ประการแรกคือเรื่องของค่าใช้จ่าย การใช้บริการ Co-working Space หรือการนั่งทำงานในคาเฟ่เป็นประจำอาจมีค่าใช้จ่ายสะสมที่สูง การวางแผนและจัดการงบประมาณจึงเป็นสิ่งสำคัญ ประการที่สองคือสิ่งรบกวน แม้บรรยากาศที่เปลี่ยนไปจะช่วยกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ แต่ในบางสถานที่ เช่น คาเฟ่ที่มีคนพลุกพล่าน อาจไม่เหมาะกับงานที่ต้องการสมาธิอย่างต่อเนื่อง

อีกหนึ่งข้อควรพิจารณาคือความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัยของข้อมูล การใช้เครือข่าย Wi-Fi สาธารณะมีความเสี่ยงต่อความปลอดภัยทางไซเบอร์ จึงควรใช้มาตรการป้องกัน เช่น การใช้ VPN (Virtual Private Network) เมื่อต้องทำงานกับข้อมูลที่สำคัญ นอกจากนี้ การหา ‘ที่ที่สาม’ ที่ลงตัวกับสไตล์การทำงานและบุคลิกภาพของตนเองอาจต้องใช้เวลาในการทดลองและค้นหา การเลือกสถานที่ที่เดินทางสะดวกและให้ความรู้สึกสบายใจเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้การใช้ ‘ที่ที่สาม’ เกิดประโยชน์สูงสุด

บทสรุป: การค้นหาสมดุลชีวิตผ่านพื้นที่ที่สาม

ปรากฏการณ์ หนีบ้าน-หนีออฟฟิศ! เทรนด์ ‘ที่ที่สาม’ ของคนเมือง ไม่ใช่เพียงกระแสแฟชั่นชั่วครั้งชั่วคราว แต่เป็นการปรับตัวที่สำคัญเพื่อรับมือกับความท้าทายของชีวิตในศตวรรษที่ 21 มันสะท้อนให้เห็นถึงการแสวงหาความสมดุล คุณภาพชีวิต และการเชื่อมต่อทางสังคมที่ขาดหายไปในโลกที่ทุกอย่างหมุนไปอย่างรวดเร็ว ‘ที่ที่สาม’ ทำหน้าที่เป็นวาล์วระบายความกดดัน ช่วยให้ผู้คนสามารถจัดสรรเวลาและพลังงานระหว่างชีวิตส่วนตัวและการทำงานได้อย่างลงตัวมากขึ้น

ไม่ว่าจะเป็น Co-working Space ที่เต็มไปด้วยพลังงาน, คาเฟ่บรรยากาศสบาย, หรือสวนสาธารณะอันเงียบสงบ การค้นหาและใช้ประโยชน์จากพื้นที่เหล่านี้คือการลงทุนในความเป็นอยู่ที่ดีของตนเอง การเปิดรับแนวคิด ‘ที่ที่สาม’ ไม่เพียงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน แต่ยังเป็นการเติมเต็มชีวิตให้มีความหมายและมีความสุขมากขึ้นในระยะยาว ซึ่งเป็นเป้าหมายสำคัญสำหรับทุกคนที่ใช้ชีวิตอยู่ในเมืองใหญ่