21 ก.ย. วันสันติภาพสากล ส่องความหมายในยุคแห่งความขัดแย้ง

ท่ามกลางภูมิทัศน์ของโลกที่เต็มไปด้วยความเปลี่ยนแปลง ความตึงเครียด และความขัดแย้งที่ปรากฏให้เห็นทั้งในระดับมหภาคและในชีวิตประจำวัน วันที่ 21 กันยายนของทุกปีจึงเป็นหมุดหมายสำคัญที่เชิญชวนให้ประชาคมโลกได้หันกลับมาทบทวนและตระหนักถึงคุณค่าของคำว่า “สันติภาพ” วันนี้คือวันสันติภาพสากล (International Day of Peace) ซึ่งก่อตั้งโดยองค์การสหประชาชาติ เพื่อเป็นเครื่องเตือนใจถึงความปรารถนาร่วมกันของมนุษยชาติในการยุติความรุนแรงและสร้างสรรค์สังคมที่สงบสุข

สาระสำคัญของวันสันติภาพสากล

• วันสันติภาพสากลตรงกับวันที่ 21 กันยายนของทุกปี จัดตั้งขึ้นโดยมติของสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ เพื่ออุทิศให้กับการเสริมสร้างอุดมการณ์แห่งสันติภาพ
• มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเรียกร้องให้ทุกประเทศและทุกฝ่ายที่สู้รบกันทั่วโลกหยุดยิงและยุติการใช้ความรุนแรงโดยสิ้นเชิงเป็นเวลา 24 ชั่วโมง
• เป็นวันแห่งการรณรงค์และสร้างความตระหนักรู้ถึงความสำคัญของสันติภาพ โดยเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งผ่านการเจรจาและความเข้าใจ
• สัญลักษณ์ที่สำคัญคือ “ระฆังสันติภาพ” ณ สำนักงานใหญ่สหประชาชาติ ซึ่งหล่อหลอมจากเหรียญที่เด็กทั่วโลกบริจาค เป็นเครื่องเตือนใจถึงต้นทุนของสงครามและความหวังเพื่อสันติภาพที่ยั่งยืน
• ส่งเสริมให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการสร้างวัฒนธรรมแห่งสันติภาพ ไม่ว่าจะเป็นการกระทำเล็กๆ ในชีวิตประจำวันไปจนถึงการสนับสนุนนโยบายระดับนานาชาติ

ความสำคัญของสันติภาพในโลกที่เปลี่ยนไป

ในยุคสมัยที่ข้อมูลข่าวสารไหลบ่าอย่างรวดเร็ว ภาพของความขัดแย้ง สงคราม และความไม่สงบจากทั่วทุกมุมโลกสามารถเข้าถึงได้เพียงปลายนิ้วสัมผัส สิ่งเหล่านี้ตอกย้ำว่าสันติภาพไม่ใช่สภาวะที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่เป็นสิ่งที่ต้องอาศัยความพยายามร่วมกันในการสร้างและรักษาไว้ วันสันติภาพสากลจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในฐานะวันที่เปิดโอกาสให้ผู้คนทั่วโลกได้หยุดคิดไตร่ตรองถึงความหมายที่แท้จริงของสันติภาพ ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การไร้ซึ่งสงครามเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงการมีหลักประกันในสิทธิมนุษยชน ความยุติธรรมในสังคม การขจัดความยากจนและความเหลื่อมล้ำ รวมถึงการอยู่ร่วมกันอย่างเคารพในความแตกต่างหลากหลาย

ประเด็นนี้มีความเกี่ยวข้องกับทุกคน ไม่ว่าจะเป็นผู้นำประเทศ นักการทูต องค์กรระหว่างประเทศ ไปจนถึงพลเมืองทั่วไป เพราะผลกระทบของความขัดแย้งนั้นกว้างไกลเกินกว่าพื้นที่สู้รบ มันส่งผลต่อเศรษฐกิจโลก การพลัดถิ่นของผู้คน วิกฤตการณ์ด้านมนุษยธรรม และสร้างบาดแผลทางจิตใจที่ส่งผลกระทบข้ามรุ่น ดังนั้น การทำความเข้าใจถึงที่มา ความหมาย และเป้าหมายของวันสันติภาพสากล จึงเป็นก้าวแรกที่สำคัญในการที่แต่ละบุคคลจะสามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงไปสู่โลกที่สงบสุขและยั่งยืนยิ่งขึ้น

ประวัติและที่มา: จุดกำเนิดแห่งวันสันติภาพสากล

การเดินทางของวันสันติภาพสากลเริ่มต้นขึ้นจากความปรารถนาอันแรงกล้าของประชาคมโลกที่จะป้องกันไม่ให้เกิดโศกนาฏกรรมจากสงครามซ้ำรอยอดีต โดยมีองค์การสหประชาชาติ (UN) เป็นแกนกลางในการขับเคลื่อน

จากมติสมัชชาใหญ่สู่การกำหนดวันที่ชัดเจน

จุดเริ่มต้นอย่างเป็นทางการเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1981 เมื่อสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติได้มีมติที่ 36/67 ประกาศให้วันอังคารที่สามของเดือนกันยายน ซึ่งเป็นวันเปิดประชุมสามัญของสมัชชาใหญ่ในแต่ละปี เป็น “วันสันติภาพสากล” (International Day of Peace) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่ออุทิศให้กับการระลึกถึงและเสริมสร้างอุดมการณ์แห่งสันติภาพทั้งในระดับประเทศและระหว่างประเทศ

ต่อมา เพื่อให้วันสันติภาพสากลมีจุดมุ่งเน้นที่ชัดเจนและเป็นที่รับรู้ในวงกว้างยิ่งขึ้น ในปี ค.ศ. 2001 สมัชชาใหญ่จึงได้มีมติที่ 55/282 กำหนดให้วันที่ 21 กันยายน ของทุกปี เป็นวันสันติภาพสากลอย่างถาวร และที่สำคัญคือ ได้มีการเรียกร้องให้วันนี้เป็น “วันแห่งการหยุดยิงและความไม่รุนแรงทั่วโลก” (a day of global ceasefire and non-violence) โดยเชิญชวนให้รัฐสมาชิกและประชาชนทุกคนร่วมกันปฏิบัติตามข้อตกลงหยุดยิงตลอดทั้งวัน การกำหนดวันที่ที่แน่นอนนี้ช่วยให้การจัดกิจกรรมรณรงค์และการสร้างความตระหนักรู้สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพและพร้อมเพรียงกันทั่วโลก

ระฆังสันติภาพ: สัญลักษณ์แห่งความหวังอันเป็นสากล

หนึ่งในสัญลักษณ์ที่ทรงพลังที่สุดของวันสันติภาพสากลคือ “ระฆังสันติภาพ” (Peace Bell) ซึ่งตั้งอยู่ที่สำนักงานใหญ่ขององค์การสหประชาชาติในนครนิวยอร์ก ระฆังใบนี้เป็นของขวัญจากสมาคมสหประชาชาติแห่งประเทศญี่ปุ่น มอบให้แก่องค์การสหประชาชาติในปี ค.ศ. 1954 ความพิเศษของระฆังใบนี้อยู่ที่วัสดุที่ใช้ในการหล่อหลอม ซึ่งมาจากเหรียญและเศษโลหะที่เด็กๆ และผู้คนจากกว่า 60 ประเทศทั่วโลกร่วมกันบริจาค

ด้านข้างของระฆังมีข้อความจารึกเป็นภาษาญี่ปุ่นว่า “世界絶対平和萬歳” ซึ่งมีความหมายว่า “สันติภาพสมบูรณ์จงเจริญแก่นานาโลก” (Long live absolute world peace) ระฆังใบนี้เป็นเครื่องเตือนใจอันเงียบขรึมแต่ก้องกังวานถึงต้นทุนอันมหาศาลของสงคราม และสะท้อนถึงความปรารถนาอันบริสุทธิ์ของคนรุ่นต่อไปที่ต้องการเห็นโลกที่ปราศจากความรุนแรง ในทุกๆ ปี ณ วันเปิดการประชุมสมัชชาใหญ่และในวันสันติภาพสากล เลขาธิการองค์การสหประชาชาติจะมาลั่นระฆังใบนี้เพื่อส่งสารแห่งสันติภาพไปทั่วโลก

เป้าหมายและวัตถุประสงค์หลัก

วันสันติภาพสากลถูกกำหนดขึ้นด้วยวัตถุประสงค์ที่ชัดเจนและครอบคลุมหลายมิติ เพื่อมุ่งสร้างผลกระทบที่ยั่งยืนมากกว่าแค่การเป็นวันเชิงสัญลักษณ์เพียงวันเดียว โดยมีเป้าหมายหลักดังนี้:

• การส่งเสริมการหยุดยิงสากล: เป้าหมายที่สำคัญและเร่งด่วนที่สุดคือการเรียกร้องให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับความขัดแย้งทั่วโลกวางอาวุธและยุติการสู้รบเป็นเวลา 24 ชั่วโมง เพื่อเปิดทางให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมสามารถเข้าถึงพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ และเพื่อเป็นจุดเริ่มต้นของการเจรจาสันติภาพ
• การสร้างความตระหนักรู้: เพื่อให้ผู้คนทั่วโลกได้ตระหนักถึงความสำคัญของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ และเข้าใจถึงผลกระทบอันเลวร้ายของสงครามและความรุนแรงในทุกรูปแบบ
• การศึกษาเพื่อสันติภาพ: ส่งเสริมให้มีการสอดแทรกเนื้อหาเกี่ยวกับการสร้างสันติภาพ การแก้ไขความขัดแย้งโดยสันติวิธี และการเคารพสิทธิมนุษยชนเข้าไปในระบบการศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มเด็กและเยาวชน เพื่อปลูกฝังวัฒนธรรมแห่งสันติภาพตั้งแต่เนิ่นๆ
• การกระตุ้นให้เกิดการลงมือทำ: วันสันติภาพสากลเป็นโอกาสในการกระตุ้นให้รัฐบาล องค์กรภาคประชาสังคม และปัจเจกบุคคล ลงมือทำกิจกรรมที่เป็นรูปธรรมเพื่อส่งเสริมสันติภาพในชุมชนและสังคมของตนเอง

21 ก.ย. วันสันติภาพสากล ส่องความหมายในยุคแห่งความขัดแย้ง

ในศตวรรษที่ 21 ความหมายของ “สันติภาพ” และ “ความขัดแย้ง” ได้ขยายขอบเขตกว้างไกลกว่าเดิม การสู้รบด้วยอาวุธยังคงเป็นปัญหาใหญ่ในหลายภูมิภาค แต่ในขณะเดียวกัน โลกก็กำลังเผชิญกับความขัดแย้งในรูปแบบใหม่ๆ ที่ซับซ้อนและแทรกซึมอยู่ในชีวิตประจำวันมากขึ้น

สันติภาพไม่ใช่แค่การไม่มีสงคราม แต่คือการมีอยู่ของความยุติธรรม ความเท่าเทียม และการเคารพในสิทธิมนุษยชนของทุกคน

สันติภาพที่มากกว่าการหยุดยิง

แม้การหยุดยิงจะเป็นหัวใจสำคัญของวันนี้ แต่สันติภาพที่แท้จริงและยั่งยืนนั้นมีความหมายลึกซึ้งกว่านั้น มันคือ “สันติภาพเชิงบวก” (Positive Peace) ซึ่งหมายถึงสภาวะที่โครงสร้างทางสังคมและการเมืองเอื้อให้เกิดความยุติธรรม การพัฒนาที่เท่าเทียม และการอยู่ร่วมกันอย่างกลมเกลียว การไม่มีสงครามเป็นเพียง “สันติภาพเชิงลบ” (Negative Peace) ซึ่งอาจยังคงมีความรุนแรงเชิงโครงสร้างซ่อนอยู่ เช่น ความยากจน การเลือกปฏิบัติ การเข้าไม่ถึงทรัพยากร และความอยุติธรรมในกระบวนการทางกฎหมาย

ดังนั้น ในยุคปัจจุบัน วันสันติภาพสากลจึงเป็นโอกาสในการตั้งคำถามต่อประเด็นเหล่านี้ สังคมของเรามีความยุติธรรมเพียงพอแล้วหรือยัง? เราจะลดความเหลื่อมล้ำและสร้างโอกาสที่เท่าเทียมให้กับทุกคนได้อย่างไร? เราจะส่งเสริมวัฒนธรรมแห่งการรับฟังและเคารพความแตกต่างได้อย่างไร? คำถามเหล่านี้คือส่วนหนึ่งของการเดินทางสู่สันติภาพที่แท้จริง

ความท้าทายในยุคดิจิทัล: ความขัดแย้งบนโลกออนไลน์

สนามรบแห่งใหม่ที่สำคัญในยุคนี้คือพื้นที่ออนไลน์ แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียที่ควรจะเป็นเครื่องมือเชื่อมโยงผู้คนเข้าด้วยกัน กลับกลายเป็นพื้นที่แห่งความเกลียดชัง การเผยแพร่ข่าวปลอม (Fake News) และวาทกรรมสร้างความแตกแยก (Hate Speech) ความขัดแย้งทางความคิดที่รุนแรง การโจมตีตัวบุคคล และการกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ (Cyberbullying) ได้สร้างบาดแผลทางใจและบั่นทอนความสัมพันธ์ในสังคมอย่างกว้างขวาง

สันติภาพในยุคดิจิทัลจึงหมายถึงการสร้างสภาพแวดล้อมออนไลน์ที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์ การส่งเสริมทักษะการรู้เท่าทันสื่อ (Media Literacy) เพื่อให้ผู้คนสามารถแยกแยะข้อมูลจริงและเท็จได้ และการรณรงค์ให้เกิดการสื่อสารอย่างเคารพและรับผิดชอบ การสร้างสันติภาพในวันนี้จึงต้องเริ่มต้นจากการจัดการความขัดแย้งที่เกิดขึ้นบนหน้าจอของเราด้วยเช่นกัน

บทบาทของประชาคมโลกและปัจเจกบุคคล

การสร้างสันติภาพเป็นความรับผิดชอบร่วมกัน ในระดับนานาชาติ องค์การสหประชาชาติและรัฐบาลประเทศต่างๆ มีบทบาทสำคัญในการทูต การเจรจาไกล่เกลี่ย และการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม อย่างไรก็ตาม พลังของปัจเจกบุคคลก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ทุกคนสามารถเป็นผู้สร้างสันติภาพ (Peacebuilder) ได้ในวงสังคมของตนเอง การกระทำเล็กๆ น้อยๆ เมื่อรวมกันสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ได้

กิจกรรมและแนวทางการมีส่วนร่วม

การเฉลิมฉลองวันสันติภาพสากลไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในห้องประชุมของสหประชาชาติ แต่เป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมได้ผ่านกิจกรรมและแนวทางปฏิบัติที่หลากหลาย

การยืนสงบนิ่ง 1 นาที เพื่อสันติภาพ

หนึ่งในกิจกรรมที่เป็นสากลและทำได้ง่ายที่สุดคือ การร่วมยืนสงบนิ่งเป็นเวลา 1 นาที ในเวลาเที่ยงวัน (12:00 น.) ตามเวลาท้องถิ่นของแต่ละประเทศ หรือที่เรียกว่า “Peace Wave” การหยุดนิ่งพร้อมกันทั่วโลกนี้เป็นสัญลักษณ์อันทรงพลังของการอุทิศตนเพื่อสันติภาพ เป็นช่วงเวลาสั้นๆ ที่ผู้คนจะได้ไตร่ตรองถึงความหมายของสันติภาพและส่งความปรารถนาดีไปยังผู้ที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งทั่วโลก

การสร้างสันติภาพในชีวิตประจำวัน

สันติภาพเริ่มต้นได้จากตัวเราและคนรอบข้าง แนวทางการมีส่วนร่วมในชีวิตประจำวันอาจรวมถึง:

• การรับฟังอย่างตั้งใจ: พยายามทำความเข้าใจมุมมองของผู้อื่น แม้ว่าจะไม่เห็นด้วยก็ตาม การรับฟังอย่างลึกซึ้งเป็นพื้นฐานของการลดความขัดแย้ง
• การสื่อสารอย่างสันติ: หลีกเลี่ยงการใช้คำพูดที่สร้างความเกลียดชังหรือตัดสินผู้อื่น ทั้งในการสนทนาต่อหน้าและบนโลกออนไลน์ พยายามแสดงความคิดเห็นอย่างสร้างสรรค์และมีเหตุผล
• การศึกษาหาความรู้: ทำความเข้าใจเกี่ยวกับรากเหง้าของความขัดแย้งต่างๆ ในโลก รวมถึงประเด็นทางสังคม เช่น ความเหลื่อมล้ำและความไม่ยุติธรรม ซึ่งมักเป็นชนวนของความรุนแรง
• การสนับสนุนองค์กรที่ทำงานด้านสันติภาพ: ร่วมบริจาคหรือเป็นอาสาสมัครให้กับองค์กรที่ทำงานเพื่อช่วยเหลือผู้ลี้ภัย ส่งเสริมการศึกษา หรือแก้ไขความขัดแย้ง
• การเป็นแบบอย่างที่ดี: ปฏิบัติต่อผู้อื่นด้วยความเมตตา ความเคารพ และความเห็นอกเห็นใจ การกระทำของเราสามารถสร้างแรงบันดาลใจให้คนรอบข้างได้

บทสรุป: ก้าวต่อไปเพื่อสันติภาพที่ยั่งยืน

21 ก.ย. วันสันติภาพสากล ส่องความหมายในยุคแห่งความขัดแย้ง ไม่ใช่เป็นเพียงวันแห่งการรำลึกถึงอดีต แต่เป็นวันแห่งการลงมือทำเพื่ออนาคต ในโลกที่เชื่อมโยงถึงกันอย่างไร้พรมแดนแต่กลับเต็มไปด้วยความแตกแยก วันนี้คือเครื่องย้ำเตือนว่าสันติภาพไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นความจำเป็นเร่งด่วนเพื่อความอยู่รอดและความเจริญรุ่งเรืองของมนุษยชาติ

ความหมายของสันติภาพในวันนี้ได้ขยายขอบเขตจากสมรภูมิรบมาสู่หน้าจอสมาร์ทโฟน จากห้องประชุมนานาชาติมาสู่ห้องนั่งเล่นในบ้าน การสร้างสันติภาพที่ยั่งยืนจึงต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน และเริ่มต้นจากการเปลี่ยนแปลงทัศนคติและการกระทำของแต่ละบุคคล ขอให้วันสันติภาพสากลเป็นจุดเริ่มต้นให้ทุกคนได้ทบทวนบทบาทของตนเองและร่วมกันสร้างสรรค์โลกที่ความขัดแย้งถูกแก้ไขด้วยปัญญา ไม่ใช่ด้วยอาวุธ และเป็นโลกที่ความแตกต่างหลากหลายได้รับการเชิดชู ไม่ใช่ถูกใช้เป็นเครื่องมือในการแบ่งแยกผู้คนออกจากกัน